Tuesday, August 23, 2016

Mei alh leh chhûm ding

 
 
Israel fate Aigupta salah kum 400 zet an tân hnu-in Pathianin Mosia hmangin a hruai chhuak a. Kum tam tak tihduhdahna hnuaia awm an nih avangin an rilru pawh a phuailuai tawh hle-in a rinawm. Mahni indah hniamin rilru thlaphang leh hlau rêng rêngin an awm ngei ang. Aigupta ram atanga hruai chhuah an nih khân an taksa chu zalên mah se, an rilru saltu a awm tlat avangin an harsatna sutkian chu thil khirh tak a ni ngei ang le.
 
Cairo atanga Jerusalem hi 427 km-a thui a ni. Kawng tawi lamah kal ta ila, ni 40 chhûng lekin Kanaan ram a thlen theih ang. Mahse, Pathianin kawng kual lamah a hruai a, kum 40 lai an thang ta.

Awlsam taka thleng thei an nih laiin Pathian chakna chauh rin theihna hmunah an awm a. Kawng bumboh leh harsa takah Pathian kut chak tak hruainain an kal ta a ni. Zânah mei alhin a hruai a, chhûnah chhûm dingin a hruai thung.

Pathian hnathawhna hmun pawimawh tak chu hriat loh ram kan dai hian a ni. Kan rilru leh ngaihtuahna siam that ngai a hriat tlat avangin kawng kual zâwk leh harsa zâwkah min hruai fo. Amah kan rin theih nan leh kan hriat chian nân kum tam tak min vahvaihpui thin.
 
Israel fate kha an sual a ni ngawt loa an rilru kha tunlai tawng takin a depress nasa êm êm a, stress an nei nasa hle-in a rinawm. Hlauhnain an khat a, an chi-ai hma êm êm bawk. An mumangah Aigupta sipai hruihrual an mang a, thisen leh hliam tuar hmêl an hmu fo ang. Aigupta ram atanga taksa kal chhuak ni ngawt loin an harsatna hmun ata Pathianin a hruai chhuak a ni.

Tunlaiah mi tam takin harsatna leh manganna rit phurin kan rilru a chi-ai nasa thin hle. Depression hial neiin kan rawngbawlna pawhin a tawrh phah hle thin. Pathian hian kan taksa leh thlarau mai ni loin kan rilru ngaihtuahna thleng hian min chhanchhuah a tum a ni. Chuvang chuan kawng awlsam leh hnai thlang mai loin harsatna tam tak min pal tlangpui a, tuipuisen min kânpui a, thlaler ram ro min daitir thin.

Hêng harsatna karah hian mahni chauha kal emaw kan inti a, kan chunga mei alh leh chhûm ding kan hmuh hmaih fo. Pathian hian min thlahthlam lo a, min kalsan ngai hek lo. Ramtiamah thlamuang tak leh nghet taka kan khawsak a, hlauhna leh rinnghelhna zawng zawng kan paihthlâk a, Pathian chauh kan rin theih nân kan mihring hlui chu kawng lakah tihboral vek a duh a. Mihring thar nen ramtiam min thlenpui a tum a ni.

Tuesday, August 2, 2016

Ringtu Smart



Pathianin mihring a siam khân saruak vekin an awm a, an zak lêm lo (Gen. 2:25). Hei hi a chhan chu chhia leh tha hriatna an la neih loh vang a ni. Mihringin a duhthlannaa a chhia leh tha hriatna thing rah a ei hnu khân saruak an nih an inhria a (Gen. 3:7). An zak a, theipui hnahin pawnfen an insiam chawp ta a.

Mihring nihna dik tak chu saruak a ni a, kan mawina dik tak pawh saruak a ni. Kan pian tirhin saruak kan ni a, kan zak ngai lêm lo. Eden huan bawhchhiatna avangin saruak kan nih kan inhria a, kan lo zak ta thin.

Mawi leh nalh kan duh a, rualpâwl loh kan hlauh luatah a châng chuan kan ti lutuk fo thin. Mite aia mawi bîk leh nei tha bîk nih kan tum châng a awm ta fo mai. Bawhchhiatna suala kan tlûka a chhia leh tha hriatna kan neih pawh tih tawh nâk-a-laia mite aia uchuak taka inchei kan la tum thin hi chu Eden huan bawhchhiat nawnna ang mai a ni.

Amaherawhchu, Pathianin mihring a hmangaih êm avangin theipui hnah pawnfên ngawt chu duhtâwk loin savun kawrfual a siamsak ta a (Gen. 3:21). Mihring chu ama mihringpui mitah mawiin a lo lang ta a, Pathian mitah erawh kawrfual chuan an bawhchhiatna sual a târlang thung.

Ringtu kan nih chuan mawihnai taka inchei te, thianghlim taka inthuam te hi kan tihtur pawimawh tak a ni. Thenkhatin, “Incheina ringawt kan buaipui a, keimahni leh Pathian inkar hi a pawimawh zâwk. Kekawrbul leh t-shirt nên mai mai pawh inkhawm ila a pawi lo, ram dangah pawh an tihdan a ni ve tho,” tiin an sawi fo. Ni e, keimahni leh Pathian inkar hi a fel hmasa tur a ni. Kan inkar a fel phawt chuan, thianghlim leh mawi tinreng duh mi, a tha ber ber duh thin Pathian hian Amah chibai kan bûk hian thawmhnaw mawi leh tha ber pawh a duh ngei ang tih hria ila. Kan theih tawka mawi leh tha ber inbel thin ang u.

Thawmhnaw man to leh tha ber ber lei i tum ang u tihna lam ni loin, kan theih tâwka tha ber zel hi Pathian tân i hlan ang u tihna zâwk a ni. Eng emaw remchan lohna avanga thawmhnaw inthlâk hman loh chu a awm thei. Kan rilrua kan dam tlânna a pawimawh ber rualin Pathian laka kan landân hi kan uluk a ngai fo. Chhûngril lam mai ni loin pâwnlam pawh uluk ang u. Thianghlimna Pathian ropuizia hi hre nawn fo ila a tha hle awm e.

Pathian hi a ropui a, amah chibai bûka kan kal hian felfai leh zahawm, thianghlim leh mawi takin inthuam thin ang u. Ringtu tihawm rênga mawiin inthuam ila, thatchhiat avanga ringtu tawp tak nih ai chuan Ringtu Smart nih i thlang zêl zâwk ang u.

Nu leh pa

 
 
Zing khua a lo var a, ni lah chuan a hmêl mawi rawn chhuahin hmai hliahna rêng a hmang duh si lo. Tukverh âwng lai apiangah rawn lûtin thlasik khaw vawh lai atan a îtawm kher mai. Sikul naupang uniform mawi tak tak ha chunga sikul lam pan dêl dêl chu hmuhnawm a tling kher mai. Kan kawmchhaka sikulah pawh devotion an hmang mêk a, zirtirtu pakhat chuan naupangho hnênah nu leh pa pawimawhna leh chawimawi dân tur a lo hrilh mawlh mawlh a. Ka beng a verh kher mai.
 
Pa hmangaihna hre lo tura fa-lak kan nih chuan vanduai tia sawi ni mah ila, hmangaihtu tak Isua kan neih erawh chuan mi vannei ber kan ni thung.
 
Nu leh pa te hi an rethei emaw, an mâwl emaw, lehkha an thiam lo emaw, rual an pâwl lo emaw pawh ni sela, an fate hian engtikah mah kan tluk thei ngai dâwn lo.
 
Kan nu leh pate hian pawl 10 an pass lo a, keini’n MA kan pass a nih pawhin kan tluk thei chuang hauh lo nia. Anmahni anga fa, MA pass thei khawpa kan enkawl seilen phawt loh chuan anni ang kan ni thei hauh lo. Doctor kan lo ni a, kan nu leh pate chu BA pass ngawr ngawr an nih pawhin keini aiin an la sâng tho tho. Fa, doctor pass thei khawpa kan enkawl seilen hnuah anni ang chu kan ni ve dawn chauh tihna a ni ang.
 
Nu leh pate hi eng ang mi pawh ni sela, kan hmangaih tlat tur an ni. Thla kaw chhûng harsatna tinrêng kârah min pai a, an ei châk zawng pawh ei ngam lo leh an tih duh zawng pawh ti ngam loin an inenkawl a. Hrehawh tam tak karah hlâng chunga chuangin min hring a. Chhungkua kan va tibuai nasa tehlul êm!
 
Min hmangaih lo emaw kan tih hian min hmangaih lutuk zâwk vang a lo ni a. Min duat lo emaw kan tih hian min duat lutuk zâwk vang a lo ni thin. Kan nu leh pate hian min hmangaih lo se, tun hi thleng thei tu mah kan awm lo. Hmangaihna chu hmangaihna vêka chhân lêt a tûl thin. Kan nu leh pate hi kan theihna zawng zawngin hmangaih lêt ve ila, an tân i insêng ve ang u. Kan hmangaih thu-te hi pai tawih mai loin i hrilh thin ang u. Tawngka vîn ai chuan a ngaihnawm zâwk si a.

Monday, June 20, 2016

GIDEONA (Roreltute 6 – 9)



Israel faten Kanaan ram an luh dâwna a rama lo chêng hmasa te kha Pathianin ti chimit vek turin a ti a. Mahse, khaw 18-a awm Kanaan ho chu an hnawt chhuak lo a, an chhiahhlawh atân te an chhawr ta zâwk a. Lalpa vantirhkoh chu Gilgal atangin Bokim khuaah a han chho a, Israel faten Pathian thu an zawm loh avanga Kanaan ho chu an nâkah hlîng ang leh an pathiante chu an tân thang ang a nih tur thu a hrilh a.

Hun a lo kal a, Israel fate chuan Pathian an theihnghilh ta a, an bula awm pathian dangte chu an be ve ta a. Vawi tam tak Pathian an hawisan hnu-in Lalpan Midian-ho kutah kum 7 a awmtir a. Israel faten thil an chîn te hian Midian-hote leh Amalek-hote chu an han chho a, an thlai chin te leh an ran vulh te chu an han chîl chhiatsak thin.

Chutia hrehawm taka kum 7 an awm hnu chuan Israel fate chuan Pathian an au ta a. Pathianin an au thâwm a lo hria a, a vantirhkoh tîrin chhanchhuaktu a pêk tur thu a hrilh a. Joasa fapa, Gideona (Jerubaala), Ophra khuaa Abiezrit mi chuan grep sâwrna khurah buh a lo vua a. Lalpa vantirhkoh chu a lo kal a, ani chuan “Nang mi chak huaisen, Lalpa chu i hnênah a awm e,” (Roreltute 6:12) a ti a. Gideona chuan “... Ngai teh, Manasea thlah zingah hnam rethei ber kan ni a, kei lah hi ka pa chhungte zinga tê ber ka ni si a,” (Roreltute 6:15) a ti a. Lalpa chuan, “I hnênah ka awm zêl dâwn alawm,” a ti a.

Gideona chuan Lalpa ngei a nih leh nih loh fiah nân kel no leh chhangphut a han la a, lungpui chungah a dah a, vantirhkoh chuan a tiang ken hmâwr chuan sa leh chhang dawidim telh loh chu a han dek a, lung atang chuan mei a lo chhuak a, a kâng ral ta vek a. Gideona chuan, “Lalpa vantirhkoh chu a hmai chhanah ngei ka hmuh tâk chu le,” (Roreltute 6:22) a ti a. Chumi hmun hmingah chuan Jehova-Salom (Lalpan remna a rawn thlen-the Lord send peace / Lalpa chu remna a ni-Jehova of peace) a vuah a.

Chumi hnu chuan Gideona chuan huaisenna a lo nei a, Pathianin a hrilh angin zânah Baala maichamte chu a tichim a, Aseri te chu a kit ta a. Tichuan, Midian-hote, Amelek-hote leh khawchhak fate chu an pungkhawm chiam a, Gideona chu beih an tum ta a. Gideona chuan Pathian a bia a, fiahna a dîl leh ta a.

Midian-ho nên an inbeih dâwnin Pathianin Gideona sipaite chu a tihtlêmsak a. Hlau leh khur zawng zawng mi singhnih leh sanghnih an kîr leh a, sîngkhat an la awm. Singkhat pawh chu Pathianin tam a la ti a, zathumah a tihtlêmsak leh ta a.

Zanlaiah Midian-ho riah bûkah an zu kal a, an kut veilamin meichher an keng a, dinglamin tawtawrâwt an keng bawk a. Thâwklehkhatah hlum bêl an ken chu an tikeh sawm vek a, tawtawrâwt an hâm bawk a, ‘Lalpa leh Gideona ngunhnam’ tiin an au dur dur a. Midian-hote chu anmahni leh anmahni an inbei chiam a. Hnehna an chang ta a ni.

Gideona damchhung chuan Israel fate chu kum 40 chhûng ralmuangin an awm a. Israel fate chuan kan chungah ro rêl tawh ang che, nang leh i fapate chen pawhin an ti a. Mahse, Gideona chuan, “Kei zawngin in chungah hian ro ka rêl lo ang a, ka fapa lahin in chungah ro a rêl hek lo ang; Lalpan in chungah ro a rêl zâwk ang,” (Roreltute 8:23) a ti a.

Gideona chuan nupui tam tak a nei a, fapa sawmsarih a nei a, tar kûnin a thi a ni.

Kan nuna zir tur:
  1. Gideona hi rethei tak leh pachhe tak a ni. Chhuan tur rêng a nei lo a, a chhuan tur neih chhun chu Pathian chauh a ni. Pathian mithmuhah mi chak ni mah se, amah chuan chhuan tur rêng niin a inhre lo.
  2. Mi chak huaisen a ni. Pathianin mi chak huaisen a ti a. Hei hi ama thahrui leh theihna lam ringawt ni loin Pathian a rin tlatna vang zâwk a ni. Tu mah hi chak tâwk leh huaisen tâwk inti kan awm lo. Pathian hi kan chakna bul chu a ni.
  3. Hmai chhanah ngei Pathian a hmu. Mi thusawi atang te, mi testimony atang te chauha Pathian hi hria kan nih chuan kan inenfiah a tha hle ang. Gideona chuan hmai chhanah ngei Pathian a hmu a, a hmuhna hmun pawh Jehova-Salom tih a vuah nghe nghe a ni.
  4. Pathian a fiah. Bible-ah ‘I Pathian fiah suh’ (Deut. 6:16) tih awm mah se, Gideona chuan a hnêna Pathian inlâr chu a tak a nih leh nih loh hriat fiah a duh a, chu mai bakah indonaah chuan a chak ngei dâwn a ni tih fiahna a dîl a, Pathian chu vawi thum a fiah a, Pathianin a rintlâkzia a lantir a ni.
  5. Pathianah chauh a innghat. Sipai 32,000 a nei a; mahse, 31,700 chu a kîrtîr a, sipai 300 nên chauh Midian hote chu a bei ta a. Midian-ho leh Amelek-ho leh khawchhak fate chu 1,35,000 an ni. Mahse, Pathianin a awmpui a, a hneh ta tho a ni.
  6. Pathian rorelnaah a innghat. Israel fate khan an chunga rorêl turin an sâwm a. Mahse, a duh lo. Amah mai ni loin a fapa pawhin ro an rêlsak loh tur thu a sawi a, an chunga rorêl tur chu Pathian a ni tiin a hrilh a ni.

Châwl rih rawh



Mi taima leh zuan zâng tân chuan chawlh hi inhremna a tling hial âwm e. Mut kan thlâkhlelh viau laiin tho chhuak thei loa kan dam loh chuan dam nawmzia leh vanneihthlâkzia kan hrechhuak fo thin.

Kristiannaah hian chawlhna kan zawng a, taksa mai bâkah thlarau chawlhna hmun panin ni tin kan pên mêk zêl a ni. Chawlhna hmun thlen hlân kan nghâkhlel theuhin a rinawm.

Thahnemngaihna hi mihring atanga chhuak pawh a awm ve fo. Mihring mihrinna hian thil tam tak a ti thei a, mihring chakna hian khawvêl hi a sawi nghing fo thin. Mihring finna chuan Pathian meuh pawh a cho a, Babel in sâng avangin tawng hrang hrang kan lo neih phah ta a ni.

Theih tâwpin kan inhmang a, rawngbâwlna kawng tinrêngah kan phe a, a tangkai ber ber kan ni thin. A kûl a taia kan inhman lai hian mihring mihrinna chu chak takin a lo tlân ve mêk bawk si.

Hetih hunah hian a brake rah nachang hriat a pawimawh hle. Thahnemngaih luatah mi pawi sawi a hlauhawm a, chu mai ni loin Pathian pawi hial pawh a khawih theih asin. Chawlh det kan va mamawh êm!

Isua zirtirte kha mi tam takin an bawr buaia chaw takngial pawh an ei hman loh avangin Isuan thlaler hmuna kal hranga châwl rih turin a ti a nih kha (Marka 6:31).

Ni tin rawngbawlnaah kan buai êm êm a, hah takin kan hun a khat hle a ni thei. “Mi buai tak te hi mi lâk tlâk an ni thin,” ti fo mah se, kan buaina hi a dik tur a ni thung. Dik taka buai êm êm kan nih châng pawhin chawlh hlek hi kan mamawh thin.

Pathian pâwlna nun tam zâwk kan neih theih nân kan rawngbawlna tam takah hian chawlh hlek kan va mamawh tak êm! Kan hahin kan chau a, kan kulcho mai dâwn asin. Chawlh hlek a, chakna thar lâk nawn fo a tha hle. Mi chak apiangin chak nih an duh lo a, mi derdêp apiang chak emaw an inti fo.

Tisa leh thlarau nunah chak emaw kan intih a, kan rawngbawlna kawngah kan vung hle a nih chuan a brake rah kan ngai tan tihna a ni ang. Chawl hlek la, zawi muangin i kal leh dâwn nia. Chawlhbûkah Isuan a lo nghâk che a, i chakna avanga châwl phal loa i kalsan mai chuan i chakna beitham tak chuan a peih lohsan thuai dâwn che a ni. Chawlhna hmunah Isua nên inpâwl ula, chakna thar a pe ang che.

Wednesday, March 30, 2016

Thing chhia



Mathaia 7:17 leh Luka 6:43 kan en chuan “Thing tha apiang a rah tha thin a; thing chhia erawh chu a rah chhe thin,” tih ziak kan hmu. Thing tha nih kan duh theuhin a rinawm.

Thing tha hi a awmna leilungin a zir vang leh boruakin a zir vang a ni tlângpui. Lei tha leh tui duhtâwk an dawn avangin an thang duang a, hrisel tha takin an awm a, natna lakah pawh an him bik thin. Engkim duhthusam tluka tha an dawn avang chuan rah duhawm tak an chhuah tlângpui bawk.

Thing tha kan tih, no nêk nuak leh thang duang tak te hi thlipui leh ruahpui lakah an him lo fo. Harsatna eng emaw hlek a lo thlenin an zung a inkar phawng a, hmêl mawi tak ni siin an tlu leh ruah mai thin.

Thing chhia hi a awmna leilung leh boruakin a zir loh avangin a thang tha thei lo a. Chaw tha leh tui duh khawp a hmuh loh avangin a chawrche hle bawk. Mahse, heng thing, tlâng khawkrawk leh hmun chhengchhe taka inham tâng ve tâwk tâwk te hi an hmêl mawi lo mah se, an tlo a, thlipui leh ruahpui lakah an fei bîk hle.

Thing tha chu a ti a ngîl tha a, thing phurh atan duhthusam a ni. Eh a nuam a, meia tuah atan pawh a tha hle. Thing chhia erawh a ti a herh nasa a, eh pawh buaithlâk tak a ni.

Thing tha hi mawiin duhawm hle mah se, harsatna lakah a tlâwm fo. Chuti angin ringtu nunah thing tha anga dâwng hluah te hi harsatna chhe tê tê lakah an tlâwm fo a, an tlu leh mai thin. Rilrua a lan chânga phur hûrh leh thahnemngai ber ber anga lang, mite aia chang sâng bîk niawm taka phusa nasa te hian belhchian an dâwl lo fo.

Thing chhia anga zawi muanga thang lian, chawrche ve tak, thlipui leh ruahpui, rial leh thilnung tinrêng palzût hnu te hi ringtu tlo leh daih rei ber an ni thin. An ti hluah lêm lo, an phûl buah ngai lo, an ri bawrh bawrh hran lo; an rinna erawh nghet tak a ni thung.

Ringtu tha chu a danglam ve mai mai lo a, nghet takin a ding thin. Harsatna thlipui leh ruahpui pawh lo thawk mah sela, chhim leh hmar, chhak leh thlang zâwngin lên kûr dulh dulh mah se, a tliak duh ngai lo. Ringtu tha chu tunlai thil hian a tidanglam ve pha lo a, a zui Isua chu a hruaitu a ni a, a hniakah a rap a, a pênsan ngai lo. Chu mi chu miten thing chhe hmuhin an hmu fo si.

Sunday, March 27, 2016

40 +



KHUH HAWNNA
Hunbi chhiar dân hrang hrang awm bawk mah se, a chhiartute hian kan chhût sual a, chhiar dân thiam loh châng kan nei fo thin. Hringnun rahbi tin hi ‘ni thar’ tiin sawi mah ila, thenkhat chuan ‘ni ngai’ emaw kan ti a, a ‘tûr ve rêng’ emaw tiin lâwm nachhang kan hre lo fo. Kum hian puitlinna keng tel bawk mah se, naupang tê pawh a puitlin theih si chuan kum hi hunbi chhiarna chikhat chauh a lo ni. Kum tam apiang tar chuang hek lo i.

40 –
40 + kan sawi dâwna bilh tel ngai ziah chu ‘40 –’ hi a ni. A tel lo chuan nun a kim lo a, 40 + kaina rahbi a nih avangin tu man kan zuan khûm thei si lo.

Mithiamte chuan –
  • Kum 20 i tlin hma chu zirlai naupang tha tak ni rawh. Tawn hriat nei tura inbuatsaihna hun pawimawh tak a ni.
  • Kum 30 i tlin hma chu mi entawn tlâk leh mi tha hnung zui rawh. Company lian deuhah i thawk a nih chuan thil kalphung hriatna tha tak a ni ang a, khâwl lian pui pakhat i lo ni ang. Company tê deuha i thawh chuan phûrna i nei ang a, suangtuahna tha tak i nei thei ang a, tum khata thil tam tak tih i thiam bawk ang. Eng hna pawh thawk la, i hna aiin tu hnung nge i zui tih kha a pawimawh ber.
  •  Kum 30 leh 40 inkar i nih chuan nge nge i nih tum thlan fel a hun tawh ang. I thutlûkna kha a pawimawh ber a, i awmdan tur thlan felna hun a ni.
Kum 20 pelh hnu-ah chuan mahni indah sânna a lo awm thin. Kum 25 vêl nih lai chuan tihsual hi nunphung emaw tih mai awl tak a ni. Beidawng hma mi tân chuan nun ram hi vahchap ang maiin a kâng duai duai thin. Kawng lehlamah dinchhuahna hun remchang tak a ni ve bawk.

Tlu la, tho leh la, tlu leh la, i nun kha hlimpui rawh. Hringnun hi a tawi a, tawn hriat chawp chi chauh a ni bawk si. Hmeichhiain kum 35 an pelh tawh chuan nau paina kawngah harsatna tawh a awlsam bîk hle.

Thenkhatin i hausa emaw an ti a, thenkhatin i hlawhtling viau emaw an ti a; mahse, nang lah chuan i nih lohzia i inhre chiang viau bawk si. Thenkhatin i rethei viauin an ngai a, hlauhawm viauah an ngai che a; mahse, i nih loh hrâm ka beisei.

Kan nun hi kan duhthlanna ang zela kal a ni si. Kan tap a, miten min hriatpui loh harsatna kan neih avangin. Naktuk chu sawi loh, nakin lek pawh kan thlîr thiam si lo. Mahse, nun hi heti mai hi a ni lo; 40 – nun a ni a, hmabâk a la tam asin.

40 I PÊL TA
I nih tur ang ang nih a hun tawh avangin thil thar hlak ngaihtuah tur chuan ka beisei lo che. Sawmli i thlen hmaa i thutlûkna kha bawhzui a hun tawh zâwk. Thil thar chu i zuan thei alawm, i hlawhtling thei bawk; mahse, thihna hian hmasial takin a lo hmuak tawh dâwn che a, hun hlu tam tak i nei tawh si lo.

Sawmli i pêl ta si a, lamhnai hmuh fiah theih lohna chuan a rawn hnaih telh telh che a. I hmuh fiah theih loh vang ni loin i bulah a awm reng a, i hmu si lo.

Aih
Tunhmaa i ngawih liampui mai ang kha i thei ta hauh lo. ‘Aw le’ i tih thin kha ‘aih’ i ti ta fo mai. Thil nihphung pangngai i ngaina a, tlêma danglam hlek chu i pai dai thei lo tial tial ta mai.

Na benvawn
Natna hi benvawn a tam rualin benvawn ni lêm lo na benvawn hi a awm ve hrim hrim. Sawmli pelh tawh chuan neuh neuh a tam a, na mang lo pawh na angah i chhâl fo ta mai. Hahthlâkin!

Thian tlêm te leh thian tha
Tunhma chuan thian tam tak neih kha insawi theih nan leh intihtheih nân i hmang thin a. Damchhûng chanve dâwn i lo hawlh tâkah chuan thian tam tak aiin thian tlêm te, rinawm tak neih i lo duh tan a. I sâwr zim tial tial ta thin.

A ho tial tial
Holiday leh hunpui chi hrang hrang ngaiah i neih a, a ho ta tial tial. Tunhmaa i thlâkhlelh êm êm thin te kha eng teh ualah i ngai ta lo. Hun hi a liam vut a, kum thar nghahhlelh chu sawi loh December ni 31 zân te phei chu liam lo hrâm se i ti ta vawng vawng mai.

A man leh hlutna
I ti tama i tawng tam. I tawng tama i hre tam. I hriat tam luatah engkim mai hi a man leh hlutna i chhût chhuak zêl bawk si. Thatna tam tak a neih laiin thenkhat tân chuan i ‘hahthlâk’ fo dawn a nia.

Tihpalh
Tleirawl lai chuan tihpalh tih hi sawi mai a awl a, 40 + hnu-ah erawh tihpalh tih hi sawi mai a har thung. I sawi tawhna chinah erawh i tihpalh tak meuh a ni a, i inthiam lo hle tihna a ni. Tihpalh tih hi i ka atanga thu chhuak tlang lian leh helh awl ber a lo ni ta.

Thawmhnaw
Neuh neuh a tam viau tawh na’ngin thawmhnaw ber hi a buaithlâk. A nalh leh mawi i duhna lamah a te te i hmu lian a, a kil kil i melh a, i keu kim thei fû zêl. A chuar chuar i pawt a, a mar mar i thlah dul thin. Sawi leh sêl a tam a, mahni ngaiha mawi aiin mi ngaiha mawi i zawng fo.

Nau neih mawlh hi
Tunlaiah luck loh vang pawh ni chuang loin nula tam takin pasal neih har an intihhmuh pawh ka ti chuang law. Thenkhat hi chu chhûngkuaah an vawk lal lên a, mi ina va awmpui chhuat nawh that leh vêl kha a peihawm loh ve bawk êm a ni. Lalthutthlêng kalsan a, chunga mite thu ngaichang renga ni va lên zawng a sawi pawh sawi suh.

Pasal nei nih ve si chuan chunglam malsawmna a chhia a tha; lu lawk, châwn puar, dul kiar pawh ni se fa han neih ve rêng rêng chu thil châkawm tak a ni lawi si. Mahse, 40 + chinah chuan harsatna hian thian tha a zawng ruai thin. Zun thlum, nau chhiat, thisen sâng leh vûng leh kaih, neih hun hmaa neih, hlam lama harsatna leh thi pût, thi saa piang leh buaina hrang hrang lakah i him lo tial tial ang.

Mipate pawh hi
Taksa a puitling a, a nghet tha tawh bawk. Thluak pawhin a theihna a thleng a, kan sawizawi that phawt chuan a nih tur ang a ni thei vek tawh. Mahse, nula lakah tenawm i ni thuai a, zak thei lo tia koh i nih pawhin zak duh miah suh u.

Naupan lai zawnga tih peih loh kha tih that leh i tum thin. Sum leh paiah i buai lo a, khawtlângah a tla tlum pâwl i ni bawk nên zahna chu i mangtha thiam hle. Amaherawhchu, i thil tihah rilru zawng zawng i pêk thin avangin depression lakah i him vak lo.

A tam zêl
Kum 50 nih tawh chuan lu-ah kêl sam a to pheuh pheuh a, thenkhat chal a ngalh tan bawk nên. Kum 60 tlin meuh chuan ruh te a lo zuai tan a, a chuktuah te pawh a lo thum zo ta. Nunphung thlâkna hun a awm tawh lo a, i hlimna tur ngaihtuah la, zalên takin awm tum rawh. Kum 70 râl kai meuh chuan ri a zawi tan ta. Kum 80 pelh meuh chuan tui in châkna a tlahniam a, tui in tlêm avangin taksain a tawrh phah a, tihrâwl a chak lo a, tar chhia kan ti tawh thin.

KHUH LÊTNA
Hringnun hi heti mai hi a ni si a. A rei lo a ni ti r’u? Chu a chhapah harsatna leh lungngaiha, buaina leh manganna tur hlîr a la ni zui. Kum 40 hnuai lam nih chuan vanglai nun kan la chên a, kan la TKP thei a, harsatna lung bang hi eng anga chang pawh ni se, sut ngam loh leh sut tlang zawh loh neiin kan inring ngai lo. Mahse, a rei a, keini pawh rial angin kan ral thuai thin. Kum 40 pelh tawh chuan rilruin pha mah se, tha-in a tlin lo a, ngaihtuahna harh tha viau mah se, taksa a lo chau tawh thin.

Chuvangin kan thatlai hian âm takin hun hmang ila, duhthawh takin damlai i chên ang u. Hei hi kan nun a ni a, hei hi kan hun a ni a, he khawvel hi kan ta a ni. Ropui takin piang lo mah ila, ropui taka vui liam nih i tum ang u. Chawimawina khum chungin tual lêng lo mah ila, chawimawina lallukhum khum thei turin van in mawi i thlîr tlat ang u.

Vanglai ramri kum 40 hi i pêl har dâwn lo. I bye bye thuai dâwn. Kum tam a la awm emaw i tiha kut lukhuma TV i en mai mai lai khân i kum 41-na birthday an lawmsak thuai ang che. ‘Eh’ pawh i ti hman dâwn si lo. Chumi hunah chuan rilru valai tak siin an ‘u’ ang chia, an ‘nu/pa’ ang chia, an ‘pi/pu’ hial ang che. Kum 40 i tlin hmaa khawvel hi ‘ka ta’ ti thin khân i râl thlir tawh ang. Rual pâwl thiam inti ve tak siin mi titi chu an hnungah i zui ang a, hrilhfiah chawpin i la nui ve mahna.

I vanglai hun a rei dâwn lo. Lalpa nên hlim la, Lalpa nên nui rawh. Naktuk hi vawiin a nih hunah chuan chal dawmin i kun mai dawn nge, i nui zâwk dâwn le?

Thu lâkna:
1. The Editors of Prevention ‘What It Takes To Change Your Life After 40’
2. The Telegraph, ‘The Secret Life of 40 year olds’ (09.11.2015)
3. Serdar Da, Dr., ‘Why Men Act Strangely After 40’
4. Trevor Stokes, ‘My Health News Daily Contributor’ (December 11, 2012)
5. www.parents.com
6. www.livescience.com
7. Midlife crisis & Ageing, wikipedia


 
Design by Free WordPress Themes | Re-arranged by Lei hringnun