Nupui pasalah kan buai e

Badam kan hmui rim nam chêk chêk chuan chaw ei pawh titui âwm rêng a ni. A rim ngawt pawhin hnar a tihtlai chuan a tak ngat phei chuan hrawk a fah lo thei lo. Buh chhum var siau, ei nuam tâwk chauha rum leh kil khata changkha chhum han pum khat lo let ngât nên, hmarcha pum hnih indi rial leh no lian ṭha pem pawma bete chhum han insuak vûm thar chu ka hmeh neih chhun a ni mai. Thirfiana buh ka hawlh niap niap lai chuan badam pakhat te hi a pâwlpuite aṭangin a rawn lum sawn vei nalh a. Chutia lum sawn ta chu tiin ka thirfian, lian ang hleih hlawih, nau hrâm deuh tawh pawh hrai ila, an helh âwl âwl thei ang tih tûr khawpa dawng hlâwk chuan ka'n lo rît hlawih a. A chan tûr rêng dawnpui loin ka chilh keh riap riap ta mai le. Mahse, chu thil chuan ngaihtuahna lamṭhuam thumah ding leh vei bo tawnin min hnutchhiah lek a lo ni.

Chu ngaihtuahna lamṭhuam thum aṭang chuan ka bona chin ka han chhui lêt a, chhui chhuah zawh rual loha pik a ni tlat mai si. Ṭhuam khatna chuan nupui pasal neih hma nunah min hruai a; ngaihzawng a chhia a ṭha te pawh kan nei ve a, thu hnu dâwn nachâng hre ûk loin nupa kawp chawiah kan insiam leh mai ṭhin. Ṭhenkhat lah hian “I duhtui lutuk a nih kha, duhthusam te chu khawvêlah an awm tak tak lo” min ti mathlawn lo a. Mahse, he zilhna ânka nêm hi sîr lehlam aṭanga thlir chuan thang hlauhawm tak zuk ni thei a. A chhan chu, duhthusam hi awm ta lo se, ‘duhthusam’ tih ṭawngkam pawh hi a piang malêk ang. Chuvangin nupui pasal kan nei dâwn a nih chuan kan duhthusam ngei hi neih i tum ang u. Iai ru tak sia duh luihna hian he lamtluang kan zawhnaah hian hlîng leh khuarkhurum min daipui fo ṭhin.

Ṭhuam hnihna chuan nupui pasal inneih hlim chhâwnnaah min hruai a. A nuamin a hlimawm a, ṭahna te chu chhûn lai laiah pawh kan mangṭha vawng vawng mai nia. Nimahsela, duhthusam ni lo deuh kan nei a nih chuan kan thinlungah ‘ser’ a awm tlat a, tum sa teh mah ila, hlim tak tak a har hle ṭhin. Chu chu eng dang vang ni loin kan duhthusam tak kan neih loh vang a ni. Ṭhuam khatna kan zawh laiin fuihtu derna ânka nêm diai do zo loin duhthusam chiah loh, “a rei anga in inhmangaih chho zel mai ang” tia hnemna thu depdê zâwmin kan nei a, a rah chhuah chu ‘duhthusam chiah loh’ a ni reng tho tho. Ṭhuam hnihna pawh hi inneih hlim, hlimna tawn sân lai ber mah ni se, duhthusam loh na na na chuan duh thu an sam thei tak tak chuang lo.

Ṭhuam thumna ve thung chuan fanau maltluan chawi hunah min hruai thung a. Duhthusam chiah loh kan nei a nih chuan fate chungah pawh zuk rah chhuak zêl a. Kan fate an sualin an tawrhhlelhawm e tihna lam ni loin, an mizia leh nungchangah kan duhthusam loh lai kha an chhawm duh phian lehnghal. Chutih hunah phei chuan ṭhuam khatna leh ṭhuam hnihna kan zawh hun laia kan induh tawnna khân mual a liam titih tawh ang a, mawina leh duhawmna aiin sawisêlna leh iaina chuan a huang a rawn zauh tawh ang. Langsar lo tûr tûr a langsar a, tun hmaa kan lo thup ve hrâm hrâm te lah khân inthlahrunna nei map loin kan do hnanna thingfâk te chu an rawn nam thlu ta bawrh bawrh mai. Inhauna leh innghirnghona thâwm chu mawi lo hle mah se, rimawi awm chhun a ni tawh ang. He mi avang hian nupa ṭâng ṭhenna tam tak a awm tawh a, a awm mêk a, a la awm zêl bawkin ka ring. Mipain a nupui a fawrsan a, hmeichhiain a pasal a bihrûksan chhên tawh chuan ‘fel lo’ a awm tih hrilh chawp kan ngai lo. Chu fel lo chu nimin maia rawn ṭiak ni loin kan duhthusam lohna ṭhang lian zêl kha a ni zâwk si a.

Hei chauh hi i ngaihtuah tlâng teh ang u. Leiah vawi hnih kan vul dâwn si lo a, kan vullai tawi te min vulpui a, kan damchhûng rei lote min thlamuan leh min tihlim tûr chuan duhthusam ngei hi neih i tum ang u. “Duhthusam zawng i hmu lo ang” tiin sêlna ânka pawh dawng raw sek sek i, kan tumna tuang tichhah ila, ngawltâwt i chhuah tlat ang u. Thlado kûng mahin a duhthusam ber Chawnpui a vulpui theih chuan, nang leh kei hian kan duhthusama hmêl ṭha, duhawm, sêlna tûr pawh zawng ila, fakna lai tûr bak ka hre lo e tia kan beidawn ṭhakna tûr hi kan hmu êm êm ang. Hawh teh, duhthu i sâm lawk teh ang.

Read more »

Phingphisiau sing seng

Chutia ruah thimpui zîng phui mup mupin min tuam vêl hnu chuan, mit thim tlin tâwk pawh a tawi tak mai a. Chhùn lai laiah kan âr khaw thim dai thut thut a, Ni khâwnvar chhim tùr awm ta mang lo chu, duh ila duh suh ila unau hmêl hai pawh awl tak a ni. Hmar theih tâwpa Ni a awm hun lai chuan chhuah chhawng leh tlâk dêng lah buai mah suh se, hmar chhawng tân chuan malsawmna a ni miau si a. Chhim chhawng tân lah thuam sûk em rotu an van ang lawi si. Nikir ruah rawn far phawk phawk chuan hmar tâwpa Ni lêng chu hnawt hawngin chhim lam hawiin a pheipui leh ta ṭuang ṭuang mai. Chutah zet zawng chhim chhawng unaute pawh lawm lohin an nui ka hau lo thei bik lo.

Chutia hmar lam aṭanga chhim lam hawia inhnûk ta lawng lawng chu, kawng lakah khaw muang hman hek lo, thlauh palh apui lah an ngah narawh. Vawk hniak mah a chiar dup theih chuan mihring hniak pawh bâng hek suh. Ar hniak thlengin a sai kalh nuk zêl nia. A vân ruahtui dawng zawngin tuium kan hûng a, vân tukverh lah chuan faikhiat bâkin zuk leih baw duh hauh lo va. A mawh lo ve, eng vang mah zuk ni suh, vawkhniahzawn thla a nih vang mai alawm. Mi mah bak lênga chhim kun pan ta chu, a phingphisiau bâk êk thlauh tùr nei hek lo. Chûnnu lahin a manganpui, zing sàrah kâwl a thiang kûk a, thuam faiin han su ang lâwp lâwp mah sela, ni a tlâng sâng dâwn chauh a, ruah lah chu mûr ang sing sengin a rawn phingphisiau leh ang lawi si. He hun zet hi zawng hrehawm tih dâwn a, nuam si; nuam tih dâwna famkim si lo, han phun hlak dâwn ila kan thu a nih lohzia min hriat chhuah tirtu duhawm tak a va ni tehlul em! Aw, Vawkhniahzawn thla (July) leh!

Read more »

Jehova-jire lamtluang

Ropuina leh chawimawina dawng lo rawngbawltu nih chu âtthlâk kan ti a ni maithei. Malsawmna dawng lotu nih leh lek phei chu Pathian hawisan kan ti duh hial maithei bawk. Pathian rawngbawltu chuan khawvêl hausakna pawh a dawng tûr a ni rêng a ni. Amaherawhchu, heng malsawmna – sum leh pai leh thil hlu – zawng zawng te hi Pathian hmêl hliahtu ‘âwk’ thim tak a chang thei. Âwkin ni a lemin ni êng mawi leh ropuina a hliah thim angin khawvêl sum leh pai leh hausakna te hian Pathian hmêl êng mawi a hliah fo ṭhin.

Thla eng emaw zât, kum hial te pawh a vei tawh maithei; Pathian hnathawh ropui leh mak tak mai kan tawnna kha a rei ta hle mai! Pathian hi a awm ngei a ni tih fiahna hi khawi aṭangin nge kan sawi ṭan tâk ang? Kan thinlungah hian a chiang a, kan lâwm veng veng ringawt em ni? Ni e, chu chu ringtu nuna thil thleng tûr dik tak a ni. A nih leh midangte hnênah Pathian awmzia hrilh dâwn ta ila khawiah nge a fiahna (evidence) chu? Intumchawp Pathian, tlai ngai lo leh a hun taka che ṭhin a nihzia lantîrna tûr ṭawngkam hnih khat lek pawh sawi tûr kan nei em? Kan nei a nih pawhin eng tik hun laia thil thleng nge ni ta ang le?

Genesis bung 22 kan chhiar chuan Abrahama’n a fapa Isaka a hlan thu kan hmu a. Abrahama’n Isaka chemte lu zuma a tin reng lai khân ‘Hnamte Pa’ (Father of the Nation) a ni dâwn tih a inhre lo va, chumi avanga huaisen taka ti pawh a ni bawk hek lo. A hmaa malsawmna awm zawng zawng kha a hmuh pawh a hmu pha bawk hek lo vang. Pathian a rinna avangin a fapa neih chhun (a upat fa tawh lehnghâl) chu a rina Pathian tân a hlân phal a. Pathianin a rinna thûkzia a hmuh khân ‘Hnamte Pa’ tih nihna pêk kha a zak lo va, malsawm lah a hreh bawk hek lo. Pathian malsawmna tawng baw tûrin Abrahama khân fiahna nasa tak a pal tlang a ngai a ni. A pal tlang zawh chiah khân Pathian malsawmna a lêt tam takin a dawng nghâl bawk.

Rinna nasa tak nên, beisei tûr dang awm tawh hauh lohna hmunah a fapa neih chhun Isaka chu chemtein a tin rân tawh mai si. He lai thute hi kan chhiar a, kan ngaithla liam leh mai ṭhin; a thûkzia leh a harsat tûrzia hi fa nei tawh chuan in fate chunga thil thleng angin han ngaihtuah ula, a ‘rapthlâk’ teh asin. Chutichuan, a fapa pawh ui lova hlân phaltu chu Pathianin a hawisan hauh lo, intum chawp Pathian, tlai ngai lo leh a hun taka che ṭhin a nihna a rawn lantîr a, maichama hlan tûr berampa a rawn pe ta a ni. Chu hmun chu Jehova-jire “Lalpa tlangah ngaihtuah a ni ang” tiin Abrahama chuan a hming a vuah ta a ni.

Eng tik lai khân nge heti ang hun; rinna tak tak nêna Pathian kan dâwr lai hun, beisei tûr dang awm tawh miah lova rinna mittui nêna ke kan pên hun lai kha? Hmanlai a chang zo ta em ni? Chul ram fang a, lo hmun lei da tawhah chuan thlai chi kan la thlâk lui zêl dâwn em ni? “Hmânah khân chuti ang chu ka lo tawng tawh” tih thu hi nau awih taka inawih tlei nân kan la sêp rawtui zêl dâwn em ni le? Lo hmun thar zuan a, sual vah fai ngai te vât fai a, hun thar rawn inher chhuak zêlah hian hâl ral ngai apiang i hâl ral ngam ang u. Chutichuan, hmâna thil thleng, thawnthu sawia ngaihnawm taka sawi tlawr dup tawh lovin ‘vawiinah’ ngei hian Jehova-jire lamtluang thawnthu ngaihnawm i ziak ṭan leh ang u hmiang.

Kohhran ṭhanlenna kawng hrang hrang han thlir hian, a chang hi chuan rûl tûr ṭha mi chuk ang maiin thaw chham leh chau takin ka ṭhu hnawk ṭhin. Mi tinin ei khawp bâkah mamawh tâwka liam kan thawk chhuak deuh fur tawh a, chuti chung chuan kan la duhtâwk ṭhin si lo. Sum leh pai kan ngah ang aiin kan lâwmna erawh a beitham thung si. Chu sum thiltihtheihna chuan ropuina kan lei a, thil hlu (materials) kan neih ṭhatna hian dinhmun ropuiah min hlângkai ṭhin. Thil hlu ngainatna (materialism) nunah kan lût thûk tial tial a, sum thiltihtheihna kan chelek nasa tual tual bawk. Chu nun, ropui tak anga lang; mahse, chhûngril lama chên beh tak chuan hmaikawr mawi tak a inbel a, hlim âwm taka nui ri har harin a thinlung lam erawh a ṭap fap fap ṭhin.

Chu hun chu ‘tûn’ hun hi a ni. Kohhran pawh he dinhmunah hian kan ding ve mêk, phat rual a awm lo. Eng tik lai khân nge Jehova-jire ṭawngkam te hi kan hman hnuhnun ber? ‘Ngaihruatin lunglên a hril chang chang’ tih ang chauhin hêng ṭawngkam te hian kan lung pawh a tilêng zo meuh tawh lo chu a nih hi. ‘Wall-E’ tih animation (cartoon) ka en pakhatah chuan an changkang tawh lutuk a, khawvêlah pawh awm lovin van thengreng (space)-ah an awm daih tawh a. Engkim kha computer vek a ni a, robot-in mihring thil duh zawng zawng a pe vek a ni. An nuamsa lutuk a, an lo thau a, mahni ke pawhin an kal thei hlawm tawh lo hial a. Chuta an captain chuan khawvêl chanchin a lo hria a, computer hnênah “Khawvel han hrilhfiah teh,” “Tui han hrilhfiah teh,” “Chi han hrilhfiah teh,” tiin thil chi hrang hrang, khawvêla hrilhfiah ngai lo khawpa chiang kha a zâwt a ni. Hei hian kan tunlai dinhmuna Jehova-jire kan chian lohna min hriat chhuahtîr a. A thu chuan hre mah ila, sawina chhan tûr kan nei tlêm ta êm a ni.

Chûng zawng zawng bul chu sum leh pai leh thil hlua kan innghah thûk tial tial vang a ni. Khawvêl hausakna kan haichhuak nasa tual tual a, kan innghahna pawh ‘chung lamah’ ni lovin ‘hnuai lamah’ zêl a ni ṭan ta. Meeting nikhuaa kan thutlûkna siam te hian ‘rinna’ tak tak nêna beihna ai chuan ‘sum leh paia innghahna’ lam a âwn zêl tawh mai si. Thil awm lo, beiseiawm loh leh mihring lam aṭanga theih loh hulhual kha, tûnhma Moria tlânga Abrahama maicham kîla chung lama rinna kan nghah ve lai kha chuan a lo theih mai zêl a. Tûnah erawh kan rinna fiahna ber chu thil awm sa, lang thei mai leh hmuh theih maiah a ni tawh si. Fiahna tak tak paltlang ngam lo ringtu hi kan kat nuk ta ni berin a lang.

He zawhna hi mahni ṭheuh inzawt teh ang u: Eng tik lai khân nge Jehova-jire hmun kan thlen a, “Lalpa tlângah ngaihtuah a ni ang” tia rinna nêna kan pên hnuhnun ber? ‘Lalpa tlângah ngaihtuah a ni ang’ tih hian mittui a keng tel a, ‘Jehova-jire’ tih hian chung lama rinna tak tak a keng tel bawk. Jehova-jire lamtluang kan pênsan thui hma hian kawng dik zawh tûrin kan ke pên i chhep rem leh ang u.

Read more »

Mizo ṭawng ṭhenkhat

Mizo ṭawng hi a har kan ti ṭhin a, a dik, a har rêng a ni. A ziah dân thu-ah phei chuan ziah dik thlap hi thil harsa tak a ni. Ama’rawhchu, fimkhur lehzualin ziak ta ila tûna kan ziah dik loh tam tak hi chu a ziah dik theih ngeiin a rinawm. Tûna ka rawn târlan tûr pawh hi ‘a dik e’ ‘a dik lo ve’ ka tih vang pawh ni chuang lovin grammatically-a ngaihtuahin a dik zâwk ang em ka tih vang mai a nia. Ṭawng hi a ṭhang ve zêl si a, a originality chauh dika vawn bur pawh a fuh ber lo thei a; chu tih rualin ṭawng thar lo piang apiang dika ngaih nghâl vek pawh a fuh chuang lo thei bawk. Fimkhur takin kan ṭawng hmasâwnna tûra tûk tin ngaihtuahna kan sên ṭhin a ṭûl hle âwm e. Thiam leh thiam lovin pathum lek ka’n târlang ve ang e.

Thih chhan: Mitthi kan neih rêng rêngin ‘Thih chhan’ tiin YMA notice board-ah kan ziak ṭhin. Hei hi a dik hlel deuhin ka hre ve a. ‘Thih chhan’ kan tih hian ‘thih’ tih hi noun anga hman (gerund) a ni a, chumi avang chuan thih chhan tih hi a dik tiin ṭhenkhatin an sawi ṭhin. A dik tho mai. Mahse, a nihna takah chuan ‘thih chhan’ chuan lukhâwng leh nghawng lian tham deuh a nei ṭhin. Kha thihna kha a ṭha zâwng emaw ṭha lo zâwng emaw ‘chhan nei’ a ni tihna a nih ber mai chu. Isua rawn thih chhan chu keini misualte chhandama kan awm theihnâ’n a ni. Thih chhan tlâk hauh lo keini mihringte hi Isua Krista thih chhan chu ka ni. ‘Thihna chhan’ kan tih erawh chuan natna emaw, accident emaw, eng emaw thil dang avanga thi a ni tihna a ni. A hnuk chahna chhan ber nia kan puh kha a thihna chhan chu a ni. Chuvangin mitthi kan neih rêng rêngin ‘thih chhan’ tia ziak/sawi lovin ‘thihna chhan’ tiin ziak/sawi zâwk ta ila a hnawk buang bar mai mai kan ti êm lo vang chu maw. In pawm ve emaw chu.

Ka sikul/college luh lai: He thu pawh hian min tibuai fo ṭhin. ‘Ka sikul luh lai,’ ‘Ka college kal lai’ te kan ti a, a dikin kan hria tihna em ni le. ‘Ka’ hi a hrana ngaihtuaha ‘sikul/college luh lai’ tih hi ‘keima hun’ tia a hrana ngaihtuah bawk tûr a ni tiin ṭhenkhatin an sawi a. Mahse, chu chu thil buaithlâk tak niin ka hria. Sentence khatah kan ziakho vek si a, chuvangin heti anga ziah hi chu a dik hlel deuhin ka hre ve a. Sikul/College kha kan ta a ni lo va, chuvangin ‘Sikul ka luh lai,’ emaw ‘College ka kal lai’ tia ziah/sawi zâwk tûr niawm tak a ni. Sikul/College kha kan ta a nih erawh chuan kan sawi sual hauh lo thung.

Nân: ‘Nân’ tih hi hmân aṭang tawha thuziak mite lo hman ṭhin a ni a, rawtna dang/thar han siam pawh a inthlahrunawm duh khawpin ka hria. A thu awmzia kan ngaihtuah chian loh vang nge ‘nân’ tih hi word pakhatah kan hmang a, a va pawi tak êm êm ka ti pawh a ni hran chuang lo, a dik zâwk nia ka ngaih ka han sawi mai dâwn a nia. ‘Nân’ tia ziak lovin ‘-nâ’n’ (suffix+contraction) tia ziah zâwk tûr niawm tak a ni, in ti ve lo maw? A chhan chu ‘-na atân’ tih lâk tawi a nih hmêl si a. Entirnâ’n: “Chakna ka lo neih theih nân harsatna hmunah…” tih aiin “Chakna ka lo neih theihnâ’n harsatna hmunah…” tih ni zâwk ta se. A kaih tawi lohvin ziak/sawi dâwn ta ila “Chakna ka lo neih theihna atân harsatna hmunah…” tiin ka ziak/sawi leh tho âwm si a. Mithiam zâwk te khân han sawi zawm teh u khai.

Read more »

Kan inneih dân hi

Mizote hian tûn hma chuan inneihna hi urhsûn ve viau ṭhin mah ila, kan pi leh pute lo tihdân kha a zângkhai thei hlein ka hria. Khawthlang culture thlipuiin min nuai hnu hian Mizo tihdân leh khawthlang lam tihdân kaikawpin a ropui thei ang ber leh a hautak thei ang berin inneihna kan kalpui ta. Culture chi hnih tihdân inkawp a nih tlat avangin a hautak lo thei lova, a eng emaw zâwk zâwk kan paih phal si loh chuan a vau tumbu pawh kan khawrh tel ṭeuh a ngai ṭhin.

Tûna kan inneih dân kalphung en hian sum leh pai hautakzia te, kohhran mipui kan tihhahzia te, chhûng khat laina tâna phurrit kan siamzia te, ṭhiante tha leh zung kan sên raltîr hnemzia te hi chu sawi lova lum ni ta sela, sawi pawh ka tum hek lo. Ka sawi tum tak zâwk chu, HLIMNA NI ni si, a inneia te tân hlimna tûr hun awm mang si lo hi ka vei a, ka rawn hring chhuak ta a nih hi. Vai pathian aia hmaa thawh a ngai a, khuan-te-vîk pawh a khuan hma aṭangin buai rêng rêngin hun kan hmang a, thawmhnaw a ropui leh to thei ang ber kan inbel a, make-up a chhah thei ang berin kan invawm bei ṭhin. Ruah phing-phi-siau pawh si se, a bum theih chhûng chu bum kan duh a, kan hlau dui tawh ṭhin; thli thaw hlek se, kan hair-style a chhêm chhia ang tih hlau rêng rêngin kan rilru a hah a; ni lo sa se, thlan a tla anga make-up a tipherh ang tih kan hlau leh si. A hahthlâk a ni ti rawh u?

Inkhâwmnaah a urhsûn thei ang berin hun kan hmang a, chham sual kan hlauh ang ngeiin a ṭhen chu kan han phun sual khut a. Mipuite lah hi hlim avanga nui ni lovin nuihzat type-in kan han nui huk a. A inneia te tân hian inneih inkhâwm chhûng darkar khat pawh tling ṭha ṭhum lo hi chauhpui hnawkna tham a tling âwm e. Pastor-te lah hi mi tam tak an inneihtir tawh avangin inneih kalphung an thehlei thing thiam ang zel a, chutih rualin ‘he mite hi an vawi khat inneihna a ni’ tih hre lo niawm fahranin eng kim zei êm êm vek tûrah an ngai emaw ni. Rehearsal-naah te lah hian an han sawi zung zung a, vawi khat vêl an tichhin thuak thuak a, bel hle tûra an ngai nghâl ngawt te hi a inneia te tân rilru hahthlâk deuh tûr asin. Vawi hnih vawi thum innei tawh tân chuan thiam leh zei taka chêt vêl pawh a awl mah na; mahse, a tam zâwk te hi chu vawi khat inneihna an ni ngei âwm si a!

Inneih inkhawm zawhah darkar khat dâwn thla kan han lâkpui leh a. Nupa tuak thar te an hah tawh ang tih rêng kan dâwnpui ngai lo. Thlalâknaa lan ve loh hlau niawm fahranin kan hâwr tup tup a, list-a inziak ve lo, lâkpui duh hrim hrim lah hi khaw te rûn tham zet kan awm ziah lehnghâl. Chumi zawhah joint reception kan nei leh a, ‘vawiin te chu an day alawm’ kan tihsak hmiah a, an day berah hah thi kûlin kan siam ang lawi si. Mihring ve tho an ni a, an ril te pawh a ṭâm thei a, keimahni kan in ei puar tawh avang ngawtin an puar ve si lo, kan pumpui min ṭâwm a nih ngawt loh chuan. Heti ang hunah te hian an inhnawh puarna’n hun thâwl ṭha tak kan pêk thiam a pawimawh hle. Zanriah ei hun thleng pawhin a hnuhnung berah ṭâm chhâwl dâwna awm tîr kher hi a ṭûl lêm lo. In lamah hmeichhe lam leh mipa lamin programme hrang hrang a kimchang thei ang ber leh thlarau thawh dân a zir zêlin kan han siam leh a; heti ang nia ‘inneih speaker’ mamawh tâwka liam kan nei ṭhin te hi alâwm buaithlâk chu. Lawi boruak nên, a rih hian a rit lûk ni berin ka hria.

Inneih programme leh kalphung kan duan dân hi chu a fuh chiah lo a ni. Hlimna ni tûr berah chau hnêpin kan siam ṭhin. A hautak thei ang bera tih hi ropuina emaw kan ti tlat a, hei hi Mizote kan fin lohna lai chu a ni. Mipui an lo kal ṭeuh te hian ropui ta riauah kan inngai a, ‘kan mawina in ni’ te kan han tihkhum ang dup dup a. Mipuite lah hian thinlung lamah kan lo ‘Amen’ ang huk a. Kan mawina dik tak zâwk chu nupa tuak thar te hmalam hun kha a ni daih. Ropui thei ang berin innei mah se, holam taka an inṭhen leh si chuan ropuina ropui lo tak a ni ngei ang. Nupa awhawm tak leh zahawm tak, Kristian chhungkaw ṭha tak din tûrin inneih tihhautak hian kawngro pakhat mah a su lo (a lo su a nih pawhin a khâwk tho tho ang), a innei tura te inhmangaih tawnna, inhriat thiam tawnna leh inzah tawnna kha a pawimawh zâwk daih.

Ram changkângah te chuan inneihna hi a zângkhai thei ang berin an kalpui a, biak ina inneih hunserh te chu an urhsûn ve tho, a bâkah erawh boruak zâng tak nên hun an hmang ṭhin. Keini ve erawh zîng varṭian aṭanga zân mut dâwn thlengin a inneia te hi a hah ber ber leh rim ber ber an ni a, hahchawlhna hun chhe te pawh kan pe phal lo fo. Tih bûng bûng hi i mausâm ngam ang u. Inneihna leh inneih nia kan thil tum dik tak ‘hlimna’ hi a inneia te tân kan buatsaih thiam a hun tawh hle.

Read more »

Ends & Means

 

“Sapṭawng kan hmang nasa lutuk a, i avoid hrâm hrâm ang u” an la ti hrâm ang deuhin, a thupuiah sapṭawng ka han hmang ve ngawt a, ka inthiam chiah lo khawp mai. Mahse, he thupui hi Mizo ṭawngin dah dâwn ta ila, ziah kawi duah a ngaih dâwn avangin heti hian ka han dah ve tawp mai a, in mit lo kham lo hrâm sela ka ti khawp mai.

Economics term-ah chuan ‘ends’ leh ‘means’ hian awmzia pawimawh tak a nei. ‘Ends’ chu thil tum, nih tum, thlen tum (purpose, aim, goal) hi a ni a, ‘means’ chu chu kan thil tum tihhlawhtlinna tûra hmanrua chu a ni thung.

Mihring pangngai chin chuan thil tum hi kan nei vekin a rinawm – a lian emaw a te emaw pawh ni se. Chu kan tum tihlawhtling tûr chuan keimahni tâwkah theih tâwp kan chhuah ṭheuh ṭhin. Kan tum tihhlawhtlin nân hmanrua (means) kan mamawh a, a ṭûl a nih chuan kan nunna atâna hlauhawm khawp pawhin kan che mai ṭhin. Nu leh pa tam tak chuan an fate tân thil tum an ruahmansak a, a tihhlawhtlin nân sum leh pai tam tak a lo ṭûl ta si a, chu chuan an eizawnna kawngah nasa takin ṭan a lâktîr a, a ṭhen te erawh chuan eirûkna sualah an tlûk phah bawk.

Mihring hian eng vang mahin sum leh pai hi kan awt ngawt ngai lo. Kan awhna chhan chu kha sum hmang khân eng emaw tih kan tum vang a ni. In leh lo, car, huan, leh thil dang tam tak neih kan duh chuan a leia lei a ngai a, chû’ng thil lei theitu chu sum a ni si a, kan neihin a tlin loha neih kan duh tlat si chuan hlemhlêtna leh eirûkna sualin min hneh thuai ṭhin.

Ringtu nunah pawh he ‘means’ leh ‘ends’ hian a pawimawhna a hloh chuang lo. Mahse, ringtu inti tam tak chuan kan nuna ‘ends’ hi kan hre lo fo. Eng vangin nge Kristian kan nih? Eng vangin nge kan pianthar? Eng vangin nge Pathian fak leh chawimawia kan inkhawm ṭhin? Eng vangin nge Bible kan chhiara kan ṭawngṭai ṭhin? He’ng zawng zawng hian chhan a nei asin. Chu a chhan chu vanram kai kan duh vang lek em ni? Kan thiltihnaah Pathian malsawmna kan dawn duh vang lek em ni zâwk?

Kristian ṭha ni tûra kailawn pawimawh tak chu ‘Isua an’ hi a ni. Fakna hlain “Aw, Lal Isua ang tûrin” a tih ang khân ringtu zawng zawngte hian Isua an kan tum tûr a ni. Eng tikah mah Isua hi kan ang thei dâwn chuang lo; chumi avanga tum loh tûr tihna erawh a ni lo. Kan thih ni thlengin theih tâwp chhuahin Isua an kan tum zâwk tûr a ni. Kristian ṭha chuan famkimna nun nei tûrin theih tawp a chhuah ang a, Pathian lawm zawnga nunga a thupêkte zâwm turin ni tin a hun a hmang ṭhin ang. Ṭhenkhat chuan Pathian chu hmangaihna ngah, ngaihdamnaa khat kan ti a, nun kan uluk lo fo. Kan tihsual tam leh min ngaidam hnem mai tûr angin kan ngai ṭhin. A dik lo chu ka ti hauh lo; mahse, Isua hnung zui hi chuti ang ngawta awlsam chu a ni hauh lo. Kan ngaih ang ngawt hi a nih dâwn loh avangin tam tak hi chuan kan tisual dâwn chiang a ni.

Tin, ringtutena kan thil tum leh pakhat chu Pathian thu taka puitlin hi a ni. Hebrai 5:12-14 kan chhiar chuan “A hun ngaihtuah zawngin zirtirtu ni tawh hial âwm in ni na a, Pathian thu bul ber A Aw B te chu zirtir in ngai leh ta a, chaw rum ni lova hnute la ngai mi ang in lo nih tâk hi. Hnute ring apiang chuan felna thu-ah hian hriatna an nei si lo, nausen an nih avangin. Chaw rum erawh chu puitlingte tân a ni, chu’ngte chuan an hman fo avangin, chhia leh ṭha fiah tûrin an hriat theihnate chu an sawizawi tawh,” tih kan hmu. Ringtute hi nau hnute hne lai ang mai kan ni reng tûr a ni lo va, puitlin kan zir tûr a ni. Ṭhenkhat chuan Thlarau Thianghlim nawr kal reng nih hi dikah kan ngai tlat. Thlarau Thianghlim nawr kal ngai leh tur thawh ngai kan nih chhûng chuan nausen, hnute tui hmanga châwm kan la ni tihna a ni. Mi puitling chuan thil ṭha an hria a, an ngaihtuahna te sawizawi a nih tawh avangin anmahni hmangaihtu Pathian tân theih tâwp an chhuah ṭhin. ‘Pathian thu taka puitlinna’ hi ringtute thil tum pawimawh ber pakhat a ni.

Ringtu ṭha chuan Isua an a tum ang a, famkimna nun nei tûrin theih tawp a chhuah ang. Chu chu ringtute thil tum (ends) a ni. Chu kan thil tum tihlawhtling tûr chuan hmanrua (means) kan mamawh ta a, chu’ng kan hmanrua te chu – Bible chhiar, ṭawngṭai, inkhawm, fellowship, fakna hla sak, kohhran activities hrang hranga a tam thei ang ber tel, kan hnathawhna hmuna rinawm leh taima taka thawh, taksa leh rilru vawn thianghlim, hrisêlna ngaih pawimawh leh adt.

Kan tum ram thleng thei tûra hmanraw pawimawh êm êm chu kohhran hi a ni. Kohhran hi Krista taksa a nih ang ngeiin kan thlarau nun châwm nân leh kan mangan, harsata kan tlûk luhna tûr ber a ni. “Keimahni leh Pathian inkâr a fel chuan a tâwk mai alawm” tiin ṭhenkhat chuan kohhran hi engah mah an ngai lo. He’ng ang mite nun hi ngun taka kan thlîr chuan rei lote achinah an dai sual ngei ngei ṭhin. Kohhran mai bâkah para-church (BSI, TLM, TBZ, TROTB, YWAM adt.) kan tih ang chi zawng zawng te pawh hi kan tum tihhlawhtlinna tûra hmanraw pawimawh tak an ni thei vek. Kan tum chu van ram kai ngawt a ni lo kan tih tawh kha, Isua anga awm leh a thupêk te zawm a, ringtu tha leh puitling ni thei tûra inchher hriam hi a ni zâwk si a.

Lang thei lama kan thil tih hian lang thei lo lama kan thil tum hlawhtlinna a thlen dâwn a ni. Lang thei lama ti mang si lo hian lang thei lo lamah tawn sân vak kan tum ṭhin a, kan thei si lo. Lang thei lama tih tûr hi phûr takin i ti zêl phawt mai teh ang u. Chu chuan lang thei lo lama kan thlarau nun a châwm ang a, Pathian lawm tlâk ringtu, malsawm tlâk ringtu, hmangaih tlâk ringtu nunah min hruai lût dâwn a ni.

Read more »

Pathian chance pe ve rawh!

He thu hi hman atang tawhin ka rilruah a awm reng thin a. Vawiinah erawh chuan thui takin ka ziak dawn lo va. Ka sawi tum awmzia chauh ka rawn thai lang dawn a ni.

Pathian hnenah kan tawngtai thin a, kan duh leh mamawh tam tak kan dil thin. Chutih la erawh chuan keimahni duh dan leh ngaihdanin thutlukna kan siam leh lawi si a. Tha kan tih zawng ang apiang chu Pathian aw tiin kan chhal fo thin.

Pathian hi kan hmangaiha a thu kan zawm duh tak tak a nih chuan kan nunah hian chance kan pek ve hi a hun tawh hle a ni. Chance chu eng nge? Thutlukna kan siam dawnin emaw, kan nun kal zel dan turah pawh ‘A Thu’ kan ngaichang thin tur a ni. Kan Pathian, kan zah em em leh a rawng kan bawlsak leh a thu kan awih em ema hi chance pek kan theihnghilh fo. Khawi kipah pawh awmin eng thil pawh ti ila, Pathian hi a hmun laili ber pe thin ila; pen khat kan pen hmain Pathian hian chance nei hmasa zet sela, thu kam khat kan sawi hmain Pathian hian a ngaihdan leh duhdanah chanve nei hmasa zel sela, hringnun hi a kal sual thei hauh lo vang.

Vawiin atang chuan thutlukna kan siam hmain Pathian hi a ngaihdan, duhdan leh remtihdan sawia, puang chhuak thei turin kan chanchin phek tinah hian chance i pe thin ang u.

Read more »