Bawihtea

A thlalak en fo ka châk rualin ka en hreh tlat a. A thlan kal fo ka duh rualin ka huphurh êm êm si. Chatuan ka thlir a, ka fapa a nihna ang taka ka kual theih hunah chuan 'A pa' min ti tur ka suangtuah hian lungchhe tak chungin ka nui leh sak thin. 

November ni 22, 2019 chhun laiah chuan Civil Hospital, Aizawl nau veina hmunah nu pakhat chuan nau a vei mek a. Tlai dar 5.05 a rik chuan naute, mipa kg 3.25 a rit chu a lo piang ta a. Ama'rawhchu, hun eng emaw chen hnuah hmeichhe doctor naupang ang reng tak hi a lo chhuak a. Naute țhat vak loh thu chu sap țawngin min rawn hrilh a. A hnu darkar liam hma deuhin kan doctor rawn ber chu lo thlengin naute țhat loh thu bawk chu min hrilh leh ta a. 

Chumi hnu rei loteah NICU-ah dah a ngai an ti a, nurse pakhat chuan puana tuam chung hian a rawn pawm chhuak a, a tlan chhoh pui ta hlawp hlawp a, a hnungah chak takin ka tlan chho ve nghal a. Naute nei ve ta lêm, a hmel pawh hmuh theih loh chu hrilh a hai duh hle! Naute dang ventilator hmang an awm bawk si avangin ventilator a chang mumal ta lo a. Damdawi in dangah kal mai turin min ràwn ta a. Khatih hun lai khan pawisa ka nei tam lo hle a (tunah pawh ka ngah chuang lo), ka mangang chuan ka hmelhriat pakhat chu biain pawisa pûk ka dil ta ngawt a. Min lo puktir hlauh a. Ka lawm hle mai. Ka pa ka be vat a, pawisa a neih chhun chhun min rawn thawn nghal bawk. 

Damdawi lei ngai a awm reng bawk nen, engmah kha ka indaih lo a ni ber mai. Ka pa ka phone nghal vat a, thil tih dan tur kan sawi dùn a (hei hi thil tih dan tur dik tak nia ka hriat vang a ni, țhenkhat chuan min lo sawisel hman). Ebenezer damdawi in chu biain ambulance-in kan tlan ta vat a. Ambulance-ah pawh chuan naute hmel ka la hmu lo a, ka pawm an phal bawk hek lo (tu emaw Ní khan a phal tlat lo). Doctor la upa vak lo, mipa hian oxygen a suck lut reng bawk. 

Kan thleng a, an lo buaipui sawk sawk a, NICU-ah an dah nghal a. Doctor min zuitu chu a haw chhoh hmain ka bia a, sap țawngin a beiseiawm loh thu leh dam chhuak pawh ni se, buaipui ngai reng tur chi a nihzia min hrilh a. A sawi dan phei chuan 'rare case' a ni. Internal bleeding a nei a, a ka leh hnar ațangin thi a chhuak. Ambulance nen Civil hospital-ah an chho leh ta a, ambulance hman man driver chuan min free vek nghe nghe. Zan dar 11 velah min ko lut a, chu tah chuan ka fapa Lalremruata Khiangte chu ka hmu ve ta chiah a ni (a hming hi zan dar 10 velah ka rilruah a lo lut a, mihring kan inchan dawn lo tlatin ka hria a. Pathian remruat a ni ang, lawm dan thiam a ngai a ni tiin ka phuah ta a ni). A lo thaw hlawp hlawp a, a âwm a sêp darh darh a, a hmel lah chu a țhain a duhawm em em a, a pian a dikin a famkim a ni ber mai. 

November ni 23 a lo ni ta a, hmasawnna kan nei lo mai ni loin a reh hian a reh vawng vawng a ni ber mai. Ni 23 zing dar hnih leh a chanve pelh hretah min ko lut leh a, naute bulah chuan doctor leh nurse 3 vel chu an lo ding kual laih a. Ka va hmuh ringawt pawh khan an nui lo tih ka hria. Hnuai lam an en țhap a, an hmaah chuan naute duhawm tak chu țha takin an lo tuam a, a hmui chu plaster an lo bel thlap bawk. Nausen chunga tih atan chuan a nunrawn thlak hlein ka hria. Mahse, an ti dik tlat si. Doctor chuan hreh tak chungin thil awmzia chu min hrilh ta a. A hmui tuamna chu phelh ka dil a, min phelhsak a. Uluk takin a thla ka laksak a. Engmah ka sawi lo a, ka lu ka bu ringawt a ni. November ni 23, 2019 zing dar 2:30 chuan a siamtu Pathian hnenah min kalsan leh ta a ni. Mihring tan chuan lawm a har a, mahse, van lam ka en erawh chuan Isua dinglamah a in fiam velin ka hmu a ni. 

Pawnah ka chhuak leh nghal a. Kawngka ka pêl chiah chuan engmahin ka mittui chu a dang thei tawh lo. Patling ve meuh chu ka țap ta hawm hawm mai a ni. Ka bul velah chuan ka țhiante leh min lainattu an tam hle a. An hmai zah a na dawn tih ka hria, mahse, ka zah zo tawh lo. 

In lamah kan inhawn ta a, hetah erawh hi chuan tu pawm mah ka phal tawh lo. In lamah mi an lo tam hle a, min tlaivarpui a. Zing dar 7:00-ah Pastor-in thlamuanthlak takin min vui liamsak a ni. Thlan pawh thalaiten hmun țha lai takah an lo lai diam a, Bawihtea chu kan thlah liam ta a ni. Heng thil hi darkar 24 chhungin a thleng kim vek hman a. He mi chhung hian tui bâk ka kaah a lût hleithei lo. Ka tih luih dawn pawhin châkna rêng zuk awm lo a! 

Ka thawhpuite, rawngbawlpuite, țhenawmte, laina leh țhiante min țawiawmna, tuarpuina leh țanpuinaah ka lawm a. Lawmthu sawi sen loh ka ba a ni. Lalpan a let tam takin a rul ang che u. 

December ni 9, 2019 zing karah chuan khawvel hian ka mal hle mai tih min hriattir leh ta chiah a ni.

Read more »

Hlawhchham tlawm ngai lo!

A naupan laiin a patea’n Sparky tiin a ko thin a. Sparky tan school chu inhremna hmun ang mai a ni. Pawl VIII a nihin subject tinah a fail vek a, physics subject-ah phei chuan mark bial a hmu. Sports lah chu a ti thei lo êm êm lehnghal. School golf team-ah te tel ve bawk mah se, a hlawhchham tluang zêl.

 

A tleirawl chhûng zawng chu thian kawm tur mumal pawh a nei lo. Midangin an kawm peih lo ni loin midang a pâwl pha ve hlawl lo zâwk a ni. Naupang dang ten ‘Hello’ tia an biak te hian mak ti takin a awm tlat thin! A awmdan chu a school kaipui te pawhin an hrethiam lo fo.

 

Amaherawhchu, Sparky nunah chuan thil pawimawh deuh mai pakhat a awm – lemziak. A thil ziah te chu mawi a tiin a chhuang thei hle. Mahse, tu man an ûksâk lêm lo. Midang ngaihdanah erawh a buai eih lo thung. High school a chhuah dawn hnaihah a cartoon ziah chu an school yearbook-ah a submit ve a, mahse, an editor chuan a lo hnawl.

 

Chumi avang chuan a hnual phah miah lo a, artist thiam tak nih a tum ruh ta zâwk a ni. School a chhuah hnu chuan Walt Disney Studios-ah a thil ziah chu a submit a, mahse, an lo hnawlsak leh ta tho mai. Hlawhchham bawk a ni leh ta.

 

Sparky erawh a beidawng duh lo. Ama chanchin chu cartoon hmanga ziah chhuah a tum ta a. A changtupa ber chu mipa naupang, hlawhchham leh thiam thil nei lo êm êm a ni. Miten an lo hmuh chuan anmahni nun nen inang riauin an hria a, an inhmeh bel thei ta zel mai. Chumi avang chuan mite ngainat a hlawh tan a. A cartoon hming ‘Peanuts’ tih chu a lo lâr ta hle mai. A cartoon story hian mihring nun a phawrh chhuah chian êm avang leh a tum ruh avangin a lo hlawhtling ta a ni.

 

Peanuts hi October 2, 1950 atanga chhuah tanin February 13, 2000 thleng khan chhuah a ni. A vanglai chuan newspaper 2,600-ah an chhuah a, chhiartu ram 75 atangin mihring maktaduai 355 lai an tling. Tawng 21-in an letling bawk.

Read more »

Mipa naupang

Inzaina room atanga doctor a lo chhuah chuan Sally chu a thutna atangin a zuang tho zawk a, “Ka fapa eng nge a an? Eng tikah nge ka hmuh theih ang?” tiin a lo zawt var a. Doctor chuan “Kan theih tawp kan chhuah a, mahse, kan chhan hman ta lo. Min ngaidam rawh,” tiin inthiam lo takin a hrilh a.

 

“Eng vangin nge naupangin cancer a vei? Pathianin a ngaihsak lo em ni? Lalpa, ka fapain a mamawh lai che khân khawiah nge i awm?” tiin a phun sap sap a. Nurse chuan a fapa chu a lo bawihsawm mêk a, nurse bulah chuan va kalin a fapa sam chu a chûl heuh heuh a. Nurse chuan “I fapa sam hi dah that atan i duh em?” tiin a zawt a. Sally chu a bu nghat a. Nurse chuan a fapa sam chu tlêm chep thlain plastic bag-ah a dah a, Sally chu a pe a.

 

“A taksa university-a donate hi Jimmy-a duhdan a ni a. Midangten malsawmna an lo dawn theih nan a ti a ni. A tirah chuan ka remti lo. Jimmy-a chuan “Ka nu, ka thih hnu chuan ka taksa hi eng atan mah a tlâk tawh hleinem. Mi tu emaw talin an lo chhawr tangkai maithei asin, keimah avangin ni khat lek pawh a nu bulah a awm theih phah maithei a.”” Ka fapa Jimmy-a hi chuan thinlung rangkachak a nei a ni. Midangte hi a ngaihtuahin tanpui a châk reng thin.”

 

Thla ruk zet mai an lo inenkawl tawhna Children’s Mercy Hospital atang chuan a chhuak ta a. Car seat-ah chuan Jimmy-a bungrua chu dahin harsa takin a inkhalh haw a. A tâna harsa ber erawh an in ruak huai maia ke a pên lût tur chu a ni. A fapa room-ah chuan a bungrua leh plastic bag-a a sam tlêm a hawn chu a dah a. Bungrua chu a fapain a dahna thin ngaiah chuan a rem fel leh thlap a, a fapa khumah chuan tlu zâlin a lukham chu a kuah vawng vawng a, tah tum lo mah se, a mit atang chuan dan rual lohin mittui a lo luang zawih zawih a.

 

Phang deuh chuala a lo harh chuan zan lai a lo ni der tawh. Khum sirah chuan lehkha inthlep tha thlap hi a hmu a, êng hniam tak hnuaiah chuan a chhiar ta a.

 

“Ka nu duh tak,

 

Min ngai dawn tih ka hria; mahse, i bula awma ka hmangaih thu ka hrilh theih loh che avang hian ka theihnghilh che emaw ka hmangaih loh che emaw ring suh. Eng tik lai pawhin ka hmangaih reng che. Eng tikah emaw chuan kan la inhmu leh ngei ang. I khawhar lutuk loh nan mipa naupang dang lâk (adopt) i duh a nih pawhin kei chuan ka remti thlap a ni. Ka room a luah ang a, ka bungrua zawng zawng pawh a nei vek ang a, a infiampui thei ang.

 

A nih loh pawhin hmeichhe naupang i duh a nih pawhin ka hnial loa; amaherawhchu, mipa inkhual lemna erawh a ngaina kher lo maithei, chuvangin thil thar i leisak nual a ngai ang. Min ngaihtuah avangin intihrehawm duh suh. Ka awmna hmun hi a nuam a; ka pi leh puten min lo hmuak a, a hmun te min fanpui a. A zauh êm avangin hun erawh a duh rei deuhin ka ring.

 

Vantirhkohte chu an fel êm êm a, an thlâwk lai te hi hmuhnawm ka ti hle. Isua chu a lema kan hmuh ang hi a ni hauh lo. Mahse, ka hmuh khân Amah a ni tih ka hre nghâl thei nia. Isua chuan Pathian hnenah min hruai a, a mal chungah te min thuttir a. Pathian chuan i hnêna lehkha ziak turin min ti a, lehkhapuan leh ama pen min pe a, lehkhathawn rawn petu che chu Gabriela a nih ka ring.

 

Pathian chuan zawhna i zawh kha chhâng turin min ti a ni. Chu i zawhna chu ‘Ka mamawh êm êm laia Pathian awmna’ i zawh kha a ni. Pathian chu tuna ka bula a awm reng ang hian a fapa Isua krawsa an khenbeh lai pawh khan a awm reng a, hetah hian tunah pawh a awm reng, Pathian chu a naupangte bulah engtik lai pawhin a awm reng thin.

 

He ka lehkha hi tu man an chhiar ve thei lo, midang chuan a ruak vek angin an hmu ang, a chhan chu Pathian pen hman laia ka ziah vang a ni. Zaninah Isua nen zanriah kan kil dûn dâwn a, chawhmeh pawh a tui viau ka ring. Ka lo theihnghilh têp mai; hetah chuan engmah na ka nei lo, ka cancer pawh a bo vek. Natna tuar renga awm kha ka peih lo a, chu ai mah chuan na tuara ka awm reng kha Pathianin a phal lo zawk a ni. Chuvang chuan a vantirhkoh rawn tîrin min la ta a ni.

 

Hmangaih takin: Pathian, Isua leh Kei"

 

Ziaktu - Hriat loh

Read more »

In dam tlâng em?

Dam hi a hlu a, dam rau rauah pawh dam tlân hi a hlu lehzual

Tunlai ruah sur nasa avangin Zoram khawvel mai ni loin khawvel pumah pawh mi tam takin harsatna an tâwk a, thihna hial thlengin mihring rilru nat theih dan ber thlengin miten ‘natna’ an tuar chamchi a ni. Chu natna chuan min delh a, kan duha kan thlan ni si loin tlansan kan duh ngawih ngawih chung pawhin min delh silawng reng thin

Kan taksa dam mah se, kan rilru a hliam a, natna benvawn sawi tur nei si lo, na reng chung siin ni kan vui liam fo. Damdawi ei tur tak daktawrten min chawh tur an hriat si loh hian mihring hi kan na vawng vawng thin

Pathian thil rêl dânah kan lungawi lo fo a, mihring aia fing lo dâwn dâwnah kan chhuah thin. Pathian hi mihring rilru ang lek pu ni se, hei aia nasa hian kan tuar ngei ang. Kan chunga thleng hi ‘tih palh’ a ni lo a, Pathian thil rêl dân fel tak a ni zâwk. Chu rorelnaah chuan thutna (seat) kil khat pawh kan chang pha lo a, chokidar pawh kan ni pha bawk hek lo. Rorelna dawhkan atanga thu chhuakah hian sawi theih kan nei ve lo. Chu rorelna dawhkan atanga thu chhuak erawh mihring rorelna ang ni loin kan tâna thatna tur hlir a la ni zui. Kan chhiatna tur pakhat mah a chhuak ngai lo

Nang leh i chhungte in dam tlâng em? I rilru a dam kim em? I taksa a dam tha em? Pathian hian damna chang turin a duh che a, i nat reng hi a phal bîk lo asin. Na miah lo tura siam i ni lo a, nat pawha dam leh thin tura din i ni. Pathian hian a hmêl êng mawi kan hmuh theih nan khaw dur a siam thin zawk a ni.

I taksa chauh ni loin i rilru leh i thlarau thlenga i dam vek kha A duh a. Nangmah chauh ni loin i chhûngte dam pawh a duh a ni. I chhûngte chauh ni loin i thiante leh i thenawm khawvêngte zawng zawng dam pawh a duh a. I ram pum dam hi Pathian thil duh ber a ni. Damna famkim a lo thlen theih nan Pathian thil rêl dân pawm thiam leh lâwm lo chung pawha lawmthu sawi dân kan thiam a tûl. Lalpan dam turin a duh che. I nat hian Pathian hi a awm hle hle thei bik lo asin. I dam hi a duh ber a ni.

Read more »

Tawngtai theihnghilh suh

Tukin i chhuah hmain i tawngtai em? I hna thawhna hmun i thlenin i tawngtai em? Tlaia i haw dawnin i tawngtai ang em? In i thlenin i tawngtai ang em? Thlêmna harsa i tawh laiin i tawngtai ngai em? Thinrimna i neihin i tawngtai ngai em? Midangte i ngaihdam theih nân i tawngtai thin em? Fiahna i tawh laiin i tawngtai ngai em? Lungngaih mangan buaina kârah i tawngtai ngai em?

 

Tawngtai hi a va pawimawh êm! Kan chak lohnaah min pui a, zân thim pawh chhûn êngah a chantir thin. Kan beisei loh taka thil a thlen hian tawngtai hi a van hlu êm! Lungngaia kan indawm kun lai te hi tawngtai hun tha a ni a, kan lâwmna a nasat viau lai hi tawngtai hun duhawm ber a ni. Tawngtai hian hunbi a nei ve lo a, miin a nunpui tlat zâwk thin.

 

Rawngbawlnaah hruaitute hi tawngtai ho fo a va pawimawh êm. Kohhran mite hi tawngtai ho fo a va tûl êm. Chhûngkua hi Pathian biaa tawngtai ho fo a va pawimawh êm. Rawngbawlna nung tak kan neih theih nân sum leh pai leh finna kan mamawh ber lo, Isua hi kan mamawh ber chu a ni.

 

Thil dang engmah nei lo mah ila thian tha Isua kan neih chuan chu chu kan nunna a ni. Tawngtai kan thlahthlam tikah kan mood a off ang a, kan rawngbawlna a nung lo ang a, kan thlarau nun thlengin a chau dâwn a ni.

 

Vawiin i rilru a nuam lo emaw i boruak a chhe deuh emaw i inentirna result i beisei loh takin a lo awm emaw a nih chuan tawngtai phawt ta che. Isuan i harsatna leh i hrehawmna a hria a, a pui ang che. Tawngtai theihnghilh suh.

 

He hla (Did you think to pray) phuahtu hi Mary A. Pepper Kidder (1820–1905) a ni a, music siamtu hi William O. Perkins (1831–1902) a ni. Vohbik-in Mizo tawnga an rawn sa hi ka tân tak hian niin ka hre thin.

Read more »

I thi tho tho dawn

Thlanmuala kan vui liam tam tak hi zawt ta ila, an duhthlan vang renga thi an awm awm lo e. Thih hi tu man kan duh lo a, thi turin tu mah kan inring bawk hek lo. Mi beidawng ber pawhin thih hi chu a châk ngai lo asin. Mahse maw, kan thi tho tho dawn. Kum 60 hnuah thi turin i indah maithei, thlân lung ziak chhiar la, kum 30 hmêl hmu loa thi tamzia i hmu ang.

 

Kan thih hun nghakin ni tin kan hmanhlel a, kan hnuk hrualhrui hi ni tin a chat pheuh pheuh a ni. Thi tura inring lo hringfate hi kan la thi ngei dawn si. Inring taka thi hi tu mah an awm lo asin, inrin loh laia thi deuh vek an ni lehnghal!

 

Thi tur theuh theuh arte thih ngawt ai chuan miten an ngaihsan kan nih êm loh pawhin khawvel hi eng emaw tak thil tha i hnuhchhiah ang u. Kan taksa lum a daih ruala kan hming a daih mai loh nan leh thlan lunga kan hming ziak miin kal paha tu nge kan nih pawh hre loa an chhiar liam mai mai loh nan eng emaw tak tih i tum ang u.

 

Thil ropui tak ti turin ka beisei kher lo che. Tu emaw tan eng emaw tak nih tum zawk rawh. Mi zawng zawng tan kan thawk thei lo, ram pum kan tilâwm thei lo, khawtlang kan hnêm thei lo, chhungkua pawh kan hmin kim thei lo a nia. Vawiinah mi pakhat tan hlutna eng emaw tak i hnutchhiah chuan ani chuan a hre reng ang che. I thih hma zawng chutianga i tih tlat chuan i hlutna a zual tihna a ni.

 

Awm mai mai suh. Thil hmuh chhuah thar tum la, mite tih tawh hnu pawh a aia thain tih tum la, mite la tih ngai lohah pawh risk la ang che. Minute khat lek i chawlh chhûng khan i nunna chu a tawi zel si a. I thi tho tho dawn. Tho la. Eng emaw thil tha ti teh khai.

Read more »

Beidawng suh

Putar pakhat, rethei deuh mai hi a awm a, in te reuh teah a chêng a, car tâwng zet a nei bawk. Kum 65 a nih chuan thil danglam thlen tir a tum ta tlat mai. A thil siam chhuah chu a thiante a hrilh a; mahse, a thiante chuan engah mah ngaihsak loin an sawisêl sak hial zawk a. Ani lah chu beidawng duh loin a thil siam chhuah chu thil danglam a thlentirna tur niin a sawi ve thung.

 

Hun eng emaw chen hnuah Kentucky chu chhuahsanin state hrang hrangah a zin kual a, a thil siam chu hralh dan a zawng zêl a. Restaurant hrang hrangah kalin a arsa siam chu a zuar kual thin. A arsa siam chu an zawrhsak duh phawt chuan percentage tlêm te chauh a hauh nghe nghe.

 

Amaherawhchu, restaurant hrang hrangte chuan an lo duh awzawng lo mai. Vawi 1000 chuang hnâwl a ni. Vawi tam tak an hnâwl hnu pawhin a beidawng duh chuang lo. A arsa siam chu a special a ni tih a ring nghet tlat a ni. Vawi 1009 lai hnâwl a nih hnuah beiseina kâwl êng a hmu ve ta a, a thilsiam lo zawrhsaktu tur a tawng ve ta.

 

Vawi tam tak a hlawhchham hnuah hlawhtlinna a lo chang ve ta a. Khawvelin kan hriat lâr Colonel Hartland Sanders chuan arsa tui tak kan ei thin chu a lo zuar chhuak thei ta. Kentucky Fried Chicken, KFC tia kan hriat lâr chu a lo piang ta. KFC hre lo chu pa dar ben kan ni ta hial mai!

 

Beidawng suh, nangmah inring tâwk la, miten an hnâwl che pawhin kal zêl rawh. Kum 65 hmuah pawh miin beiseina nên hlawhtlinna an chan theih chuan eng vangin nge kan theih loh bîk ang? Kal zêl rawh. I kal chak thei lo a nih pawhin châwl loin kal zêl rawh. I chawlh duh loh phawt chuan tu man an dang thei lo ang che. Hlawhtlinna hi thil ropui takah a innghat lo, beidawn duh lohna hi a ni mai.

Read more »

Pathian Kawng

Mihringte hi eng ti tura siam nge kan nih? Kan duh zawng leh nuam tih zawng anga mahni thu thua nung tura siam kan ni em? Thi leh mai tur kan nihna hian dam chhûng rei lote hi awmze nei taka hmang tur kan nihzia min hriattir a ni.

 

Isaia 53:6-ah chuan “Kan za hian berâm angin kan vâk bo a; mahni kawng kawngah kan peng theuh a,” tih ziak kan hmu. Mihring hian ama kawng a zawng thin a, ama thatna tur leh hlimna tur kawng a insial chawp thin.

 

Khawvel mi hlawhtling kan tih te hi a tam zâwk chu tumruhna leh taimâkna nêna mahni kawng sial kaw chawp a, chumi kawnga rinawm taka kal te an ni a, an kawng sialah chuan mi tam tak kalin a hnung an zui thin. He mihring kawng hi Pathianin keimahnia a dah thil ropui hai chhuahna pawimawh tak a ni. Mihring hi Pathian kawng zawh loa ama kawng chauha a kal hian a peng bo thin a, a tlu fo thin.

 

Hlawhtlinna kawng hi Pathian siam a ni a, hlawhtling tura siam mihringte erawh kan hlawhchham lawi si! Hei hi a chhan chu Pathian min sialsak kawngah taima taka kan kal loh vang leh kan hmaa harsatna te kan sut tlang ngam loh vang a ni fo.

 

Abrama chu Pathian kawng zawhin a hriat ngai loh lamah a kal a, rin tur dang tu mah a nei lo; amaherawhchu, a rin Pathian chuan kawng dikah a hruai ang tih a hriat chian avangin huaisen takin ke a pên a ni. Pathian kawng hi a lang fiah nghâl kher loa rinnaa dai chawpa fiah chho zêl a ni. 

 

Davida chuan Pathian kawng a zawh a, lal ropui tak niin Pathian rilru ang pu mi a lo ni hial a ni. A mihring ngaihdan a lal zawk avangin a dai sual a, a tlu a. Amaherawhchu, Pathian a auh vat avangin kawng dikah kal lehin Pathian kawng chu harsatna leh thihna hial a fapa chungah thleng mah se, rinawm takin a zawh zêl a ni. Pathian kawng hi a rual rem lo a, a bumboh a, zum leh hriam a tam a, mittui tlâkna ruam pawh a kat nuk mai.

 

Pathian remruat kawng hi thenkhat chuan tluang purh turah kan ngai. Pathian kawng hi a hnim a, a chhuk chho a, hlîng leh hriam tam tak a awm. Chumi kawnga kal te chuan hliam an tuar a, an tum ram thleng turin tuarna nasa tak an tâwk thin.

 

Pathian kawng kan zawh a nih pawhin kan thil tumah hlawhtling nghâl zêl tur leh tluang purh tura inrin hi a fuh ber lo fo. Beidawnnain min tuam hun leh hlawhchhamna kan chunga a lo thlen hunah pawh kan kawng zawh chu pen bosan mai loin rinawm takin zawh zêl ila, a tâwpah chuan a kawng sialtu Pathian nên lâwm takin kan intâwk ngei ang.

Read more »

A hmun dik takah

Sanghawngsei pui leh a note hi thing hnuaiah an bawk dûn a. A note chuan a pui hnenah "Enga ti nge thluk vûm kan neih?" a ti a. A nu chuan "Thlalera awm tura siam kan ni a, thluk vûmah tui kan dah khâwl a, tui dang tel loin rei tak tak kan awm thei alawm," a ti a.

 

A note chuan "Aw le. Mahse kan ke hi a seiin kan ke hmâwr te hi a kual bawk sia," a ti leh a. A nu chuan "Thlalera kalna atan a bîk taka siam alawm," tiin a chhâng a. A note chuan a ngaihtuah vang vang a, "Enga ti nge kan mithmul te hi a sei bik êm êm? A chang chuan ka mit a hliah fo mai," a ti leh a. A nu chuan "Thlalera thli thaw leh tiauvut lakah kan mit a vêng alâwm," tiin a chhâng leh a.

 

Sanghawngsei note chuan a ngaihtuah vang vang a, "Ka hre ta e. Thluk vûm chu tui dah țhatna a ni a, kan ke chu thlalera kalna tur bika siam a ni a, kan mithmul chu thlalera kan mit vêng tura siam a ni. Mahse, eng nge sahuanah hian kan tih?" a ti ta reuh a.

 

Kan thiamna leh theihna te hi awmna tur hmun dika kan awm chauhin hman tangkai theih a ni. A nih loh chuan hnawmhne ang lek a ni. I tangkaina tur hmun thlang thiam la, i awmna tur dik takah awm tum ang che.

 

Kan hlutna tur hmun kan thlan thiam a tul ang bawkin kan tana pawi tur hmun chu kan tlansan ngam a pawimawh hle. Hmun him ringawt kan zuan tur tihna ni loin kan chakna a bei tham a, hnehna kan chan theihna tur hmunah ngeiah rinawm takin i awm thin ang u.

Read more »

Kan mamawh lo ang

Evi leh Adama kha nupa inhau peih tak, insawisel deuh reng ni ta se. Kaina leh Abela kha inkawm thei miah lo, insual deuh reng ni ta se. Adama te chhungkua kha titi ho ngai lo, mahni room theuha tawm deuh châwt ni ta hlawm se. Hmun khata an awm khawm pawha nui ho dar dar thei lo khawpin hnahthel emaw thingtang emaw kha midang ngaihsak miah loin (tunlai smart phone ang mai hian) khawih mial mial hlawm ta se. Chhungkaw hrehawm tak a ni ngei ang.

Pathianin chhungkua min pe a, he chhungkua hi khawvela kan thil neih hlu ber a ni. Van thlenga kan chhawm tur chu kan chhungkaw memberte hi an ni. A bâk kan neih dang reng reng hi chu engmah kan chhawm dawn lo.

• Chhungkua hi kan ngaih pawimawh ber a ni reng tur a ni.
• Chhungkua hi kan innghahna awm chhun a ni tur a ni.
• Chhungkua hi kan lungngaih leh lawmna kan thlenna hmasa ber tur a ni.
• Chhungkua hi kan seilenna tur a ni.

Chhungkaw tha tak, inkawmngeih tak, inzui deuh reng, titi hoa nui tlang dar dar thei; inngai ngawih ngawih leh inhmangaih tak ni ta vek i la-

▪ Fahrah enkawlna kan mamawh lo ang.
▪ Ngawlvei enkawlna kan mamawh lo ang.
▪ Jail kan mamawh lo ang.
▪ Tar enkawlna kan mamawh lo ang.
▪ Counselling centre kan mamawh lo ang.

Read more »

Hruaitu nihna nei lo

Hruaitu chu mi rinawm a nih a ngai a. A taima bawk tur a ni. Pathian lam kawngah phei chuan activities-ah a tel tam tur a ni a, tawngka chauh ni loin a nunin member dangte a hmangaih tur a ni.

 

Nihna hian min khalh kal a, min khalh ngil fo thin. A tha e. Nihna kan neih avang chauh pawha rawngbawlnaa kan pen chhuak a nih pawhin kan chhuah loh ai chuan a tha hrim hrim.

 

Hruaitu dik tak chuan nihna a neih loh pawhin a rawngbawlna a hlamchhiah ngai lo. Chhuanlam a siam ve zut ngai lo. Ngaih pawimawh bîk a nei ngai lo. Rawngbawlna hi intiat vek a ni tih a hria a, a nêlawm bawk thin.

 

Hruaitu tha kan nih theuh theih nan nihna neihah duhtawk mai lo i la, nihna neih loh leh lutuk pawh i tum chuang lo ang u. Lalpan min ruatna hmunah rinawm takin thawk i la, nihna kan neih lohna hmunah hlei hlei i rinawm lehzual ang u.

 

Hruaitu ropui Mosia kha dawhtheihnaa khat a ni a, hmangaihna leh ngilneihnain a thinlung a luah khat reng bawk. A miten an tuar ai chu amah pawhin tuar a huam thin. Chuti ang chuan hruaitu chuan a mite a hmangaih tur a ni a, an chhiatna turah pawh a hliah khuh thin.

Hruaitu ropui ber Isua chu dikna leh huaisenna khat a ni a. Dik nia a hriatah chuan huai takin hma a la thin. A huaisen êm êm a, a inchhiar zau a, thil kalphung a hre êm êm bawk. Ani anga hruaitu tha kan nih theih nan kan khaw hawi kan tihzau a, Pathian thu tak kan hriat zau a pawimawh hle.

Read more »

A la rei lo asin

Zak deuh si, nuam ti deuh bawk si khân inah kan lût a. Iptepui lian zetah mau thei ka ak lawr zuai a, nuam ti takin ka phawrh ta a. Thlêngah tihtak zetin ka bun ngat ngat a, nakinah chuan sangha pakhat, kut zungpui tiat vel hi a rawn tla thlarh a. Kan nui dar dar mai.

Thang pawhin khat mai duh tâwk loin hnih lai a liam pui dawn ruai tihah hian hmanlai chang tawh thawnthu hlui kha a thar leh thin. Ngaih avanga pawh kir theih si loh lunglen avanga lo hnai leh thei si lo hi tu khaw kha mahin kan theihnghilh phal lo a, lunglen changin mittui parawl pûrin kan nui leh vur vur thin.

Nghakuai chiah turin thiante nên kan chhuak a, lui dung zawhin li lian deuh kan zawng thla ngat ngat a, a tâwp a tâwpah kan inchiah ve ta far a. Man kan tum lo nge kan châk lo zawk, sangha kha rilru a la ber lo tlat alawm. Kut zungpui tiat pakhat chu ka man ve ta nawlh a, chu chu kan hâwnpui tâk, kan bun chhuah nawlh kha a ni.

Zân thla êng hnuaia tuikhur tui chawi te kha a va nuam tak êm! A rûka ngaihzawng, a ruk thoa min ngaizawngtute nêna tui chawi tluka nuam kha a awm lo. Vai hla ‘pardesi’ sa chunga kan han au tial ve riai ruai te kha a ngaihawm thin.

Thianzaho kan han riak khawm a, nula tih tham ve uaih tawh te nên kan mu tlar pût mai a. Kârah pakhat lek mu mah se, a rûka di ve te kha chu an hla duaiin a hriat. Midang hriat chi si loh, bula mut tir dân ngawt zawn lai te kha a va ngaihawm tak êm!

Zawbuang vehin kan vak chhuak a, mau hmun thelh hul maiah zawbuang chhûn mu kan han hmu hlauh mai chuh! A hmaa kan titi nasat tehlul nên, kan phun sep sep pawh tlangau au ang maia ring ni ta hian a hriat. Kan han kap pawp mai a, sairawkherh nen kan sai pawp pawp bawk a. A hmun a thelh nuam bawka sakhi hi ka inchan deuh ber mai. Kan petek zung zung a, zawbuang tân pawh tawh khirh ve tak tur kan ni. Nuam ti takin kan zâwn haw a, a rim lah chu a na phian lehnghâl.

Pawl sawm result a lo chhuak a, pass lawm nan ui kan talh a, nuam kan ti tlâng bawk a niang, duh aia tam kan ei a, ui sa kan rui ta a nih kha. Kan zawi ngiai a, kan mu hle hle mai ni.

Tuikhur (muvanlai tih hi a hming a ni) mawngah pipu kan suih a. A sâng tha bawk a, a inthên chuan ral lehlam kan hmu pha thei hial ang tih tur khawp a ni. Kan thianpa chuan intithu takin uai hmasak ber a chuh tlat a, kan uai tir ta alawm le. Tûn thlenga ka benga la châm chu a hla sak kha a ni; “Aw, Lalpa...” a ti a, kan pipu suih chu a vawi khat inthênnaah a chat ta mai! Kan thianpa zai pawh chu “...paaa...” tiin a zuih ral a, keini lah hmanhmawh baklêngin kan zuk tlan a. Kawr kamah thi lo a ruangin a mit a lo khap fak fak a, ka va han khawngaih tak êm! Eng sawi lo chuan tuikhurah kan hruai chho a, kan hawsan daih lehnghal!

Tum khat kan indo lem a, kan thianpa a tlu a, a bekah hmawlhte a bur vu mai. Kan va hlauthawng hman tak! Sairawkherhin kan indo leh bawk alawm. Khiang rah kan lo khawm sauh sauh a, kan inperh ta thin a nih kha. Pathian hi chu a tha ka va ti tak êm! Kan mitah te khan inperh ta ila, a del dawn chiang si a. Ka cousin chalah tak an perh a, a pawng ul lehnghal.

Mau bul kawm kan la a, vur tawlhna ang chi hian thut theihin kan siam a, leivungah kan tawlh ta thin a nih kha! A nuam a, a hlauhawm hle bawk. A chak fur fur thei sia, brake nei ve hek lo, a tawpah chuan kan inbun khâwm leh ruih thin.

Tum khat chu kan thianpa te cycle-ah kan chuang a, a hnungah min phur a, a tlan laiin chhuk rawh min tia, ka chhuk thiam si lo. Min chhuk luihtir a, a hnunga light an vuah chu ka ti tla ta! A hrehawm ka tih tawh tehlul nên ka hrehawmna tizual turin tlaiah chuan a pa-in a man min rawn chawitir ta zui. Ka va zak tak êm! A man kan pe a; mahse, nuam an ti lo deuh a niang, min rawn kir leh ta nge nge.

Infiam hi ka peih ve viau nachungin sikul chhunga infiam hi chu ka duh ngai miah lo. Tum khat chu volleyball hi room chhûngah an khêl a, ka thu ngawi reng a, ka chalah tak min ben khum a. Ka la ngawi reng. Ban hnuah ka nu-in min lo hmuak a, ka hmuh veleh ka tap ta vak mai a nih kha! Kan zirtirtu nula pakhat chhe lo deuh khân min duhsak teh tlat zuk nia! Tûn thleng hian a chhan ka la hre thei lo. Ka chhânna te kha paper a check hunin a pen khân a rukin a lo siam tha zeuh zeuh thin nia!

Ngûnnhnam lem (Thunder Cat ngûnhnam ang) thing hmangin ka pa-in min siamsak a, lo hal nikhua ram kan tum te khan kan pai chhuak a, inti pa tawkin râl khat atangin ram kâng kan thlir thin. Ram kâng thelh rual kan nih ve tawh hnu chuan zan thim thamah ram kang kan thelh a, kan thelh mih aiin thelh mih zawh loh kha a tam zâwk hialin ka hria. Kan thianpa pakhat chuan an in chung di te kha tui a lo leih huh vek zel. An him ta a niang chu maw?

Thawnthu hlui ziak ang mai ka nih laiin kha’ng hun kal ta te kha tunah hian ka bulah thleng mêk angin ka hre tlat. Ka bialnu hlui te kha ka mitthla a, ka ngai deuh tlat! A la rei lo asin!

Read more »

Nu nge pa?

Chhungkaw din chungchangah leh fanau enkawl danah hian nu nge pawimawh anga pa? Kohhran leh khawtlangah pawh hmeichhia leh mipa pawimawhna hi thliar thiam har tak a ni.

 

Khawvel thuhriltu ropui berte zinga mi DL Moody chuan “Khawvela nu zawng zawng hi ka nu ang chu ni sela, Tan-In hi a awm a ngai lo ang,” a tih hian nu pawimawhzia a tarlang chiang hle. 1 Korinth 11:3 chuan mipa pawimawhna chiang takin a tarlang- “Mipa tawh phawt lu chu Krista a ni.”

 

Mipate hi venpui ngai, khalh ngil ngai leh fuih phur reng ngai kan ni. Hmeichhiate hi hum ngai, puih ngai leh hmangaih ngai an ni thung. Mipain chhungkua a enkawl a, hmeichhiain chhungkua a khalh ngil thin. Mipain chhungkua a uap a, hmeichhiain chhungkua a kuah khawm thin.

 

Hmeichhe sualin fate nun kawng dik loah a nawr liam a, tan-in chaw atan a fate a barh lût thin. Hmeichhia, mahni pasal te lua nei lo chuan mit a nei lo a, beng a nei lo a, thluak pawh a nei hek lo. Chuti ang hmeichhia chu hmuh ngawt pawhin hlauhawm tak an ni.

 

Mipa sualin chhungkua a chawk buai a, talhfiak tel loin a vaw darh thin. Krista lua nei lo mipa chuan vanram kawng hmuhna turin mit a nei lo a, chhandamna thu sawi turin ka a nei bawk hek lo.

 

Chhungkaw nu leh pa kan nih chuan khawvela kan awm chhan chu chhungkaw enkawl hi a ni. Fate kawng dika hruai turin Pathianin kan kutah mawhphurhna a dah a. Chumi hlen zo lo nu leh pa chuan damchhan lungphum a phum lo a, thihchhan tlâk thihna ropui a hmachhawn hek lo ang. Thlân lunga thaikawi biahthu zâm zam tur thu thiltithei ziak turin a kut a tawi si a. Nu leh pa hi pawimawh zâwk an awm lo. Pakhatin a dai pelh chuan pakhat a hliam thin. Pakhat a hlim chuan pakhat a nui thin. Pakhat a tah chuan pakhat mittui a tla thin. Pakhat a lungawi chuan pakhat a tlai thin.

Read more »

Chhungkua ka nei alawm

Sum tam tak nei mah i la, harsatna leh lungngaihna ka tawhin min hmangaih lêt ve dan a thiam si lo.

In leh lo ropui tak nei mah i la, ka rilru a hah hunin min thlamuan dan a thiam si lo.

Lirthei man to tak tak nei mah i la, thutlûkna siam tura ka buai laiin min tanpui dan a thiam si lo.

Thiamna sang tak neiin mi ropui tak ni mah i la, natna ka tawh chângin min enkawl dan a thiam si lo.

Ka bulah mi hausa leh ropui tak tak, mi fel leh fing tak tak awm mah sela, ka dam lohin ka dam leh thleng min buaipui peih ngai si lo.

Khawvelah hian mite angin nuam sa lo mah i la, ropui lo mah i la, hmingthang lo mah i la; kan ei khawp hmu hrâm hrâm pawh ni i la, ka bulah min hmangaihtu ka chhungte an awm chuan khawvel hmachhawn ka hlau ngai lo.

Thiamna sang tak ka neih vang te, sum ka ngah avang te, mite min ngaihsan avang te, ka fin avang te hian hmalam hun hmachhawn ka zuam a ni lo. Chhungkua ka neih avang chauhin hmalam hun êng ka nei thei a ni.

Chhungkaw pawimawhna hi ni tin inhrilh nawn fo pawh ni i la, kan la sawi chhuak zo lo ang. Eden huan atangin Evi leh Adama khan chhungkua an din \an a, mihring siamzia hi chhungkua atanga intan a ni. Chhungkaw tel loa nun hrehawmzia hi sawiin a siak awm lo e.

Chuti ang khawpa chhungkua a pawimawh a, a ropui si chuan chhungkaw belh tur nei lo riangvai te hian hmangaihtu an va ngai lehzual dawn êm! Anni tân hian nang leh kei hi chhungkaw pawimawh tak kan ni thei. An nun bul innghahna pawimawh tak ni turin heng mite hmangaihna thinlung neih i zir ang u.

 

Tu dang mah ngai loa ka hlimna chu ka chhungkua hi a ni. Ka hlau lo ang, chhungkua ka nei alawm.

Read more »

Beidawng rawh

‘Beidawng suh’ tiin kan infuih thin a. Beidawnna hi hmêlma hlauhawm ber leh mi beidawng te hi mi hlauhawm ber an ni kan ti thin.

Beidawng tur hian tu mah ka duh lo a. Mahse, beidawng hnu chhûl chhuak leh beidawng tura piang kan ni miau si. Mi beidawng ngai lo kan tih te pawh hi beidawnna pal tlang tawh te an ni zâwk. Beidawn hi kan hlauh lutuk avangin beisei nei hauh si loin kan beidawng fo. Beidawn hi thil zahthlâkah kan ngai a, beidawn hnua beidawn lehchhawnna hi a hlauhawm zâwk.

Beidawnna hian beiseina a siam thin. Kan thiltiha kan hlawhtlin mai loh emaw midangte tana kum tam tak kan tawngtai pawha a rah seng chu sawi loh a pâr takngial pawh kan thliah theih loh chuan kan beidawng thin. Chu beidawnna ruam thim tak atang chuan beiseina arsi êng a lang chiang a. Mihringin ama kawng a zawhah hian beidawnnain kawi tinah a lo hmuak thin.

Beidawng turin kan infuih sauh sauh a ni lo a. Beidawn dan tha kan inzirtir zâwk mai a ni. Beidawnna hian beiseina a siam thin avangin beidawng chunga beiseina thar neih zel dan thuruk zawng chhuak turin kan infuih sauh sauh thin. Ni tin a tha ber beisei tur kan ni. A tha ber a awm loh pawhin a tha ber dawttu beisei fo tur kan ni. Chu’ng beiseina zawng zawng a thâmral hunah chuan a ni beiseina ni êng a lo chhuah fo thin ni.

Beidawnna ruam khur thûk takah kan tâng tawh pawh a ni maithei, beiseina tuinung lui Isua chu mual let liamah dam tein a lo luang her her si a. Pathian hnathawh ropui tak kan hmuh theih nan mihring hi a beidawn a ngai fo. Mihring theihna leh thiamna hian thil tam tak a ti thei a, thil ropui tak tak pawh a thawk fo. Chu theihna avang chuan a siamtu a theihnghilh châng a awm thin. Chu chu Pathian duh loh leh huat ber a ni si.

Mihringa beidawnna hian Pathianah beiseina a siam thin. Pathiana beiseina kan neih theih nan mihring lam chu beidawng zel i la, van tukverh kan hawng dawn tihna a lo ni.

Read more »

Chhungkuaa rawngbawl

Chhungkaw member tel loa pa chauh emaw nu chauh emaw fate chauh emaw kohhran rawngbawlnaa an pên chhuah hian a famkim lo fo thin. Rawngbawlnaah hian chhungkaw member zawng zawngin a ki pawimawh chelh theuh ila tih lam ai mahin member pakhat lek pawhin hruaitu nihna a chelh chuan midangin tawiawm (back-up/support) ila tihna lam a hawi zâwk âwm e.

Pa ber hruaitu a nih chuan meeting leh inkhawm kal hma a ngai a, nu berin chaw ei a peih hma a ngai. Nu ber hruaitu a nih chuan pa ber pawh a inpeih hma a ngai. Fate rawngbawlna tawiawm turin nu leh pate kan in adjust a ngai fo.

Rawngbawlna hi chhungkuaa thawh chi a ni a. Kan tanrual loh chuan rawngbawlna ke bai a ni fo. Kan ke a lo bai reng em? Chhungkua hi khawvela pawimawh ber a ni a, hei hi tu man kan pha thei lo ang.

Nausen hi a pian tirhin Pathianin mize neiin a siam a, nungchang erawh nu leh pate kutah a innghat thung. Nu leh pate hian kan mawhphurhna kan hlen loh châng a awm thin. Midang emaw thil dang emaw mawhpuh tur kan zawng fo. Kan fate khawsak dan hi chu nu leh pate mawh liau liau a ni.

Biak ina kan inkhawm te hian chhungkuaa thut ho dial dial te hi uar lehzual i la a tha awm e. Chhungkuaa Pathian chibai bûka a rawngbawl i uar deuh deuh ang u.

Read more »

Nun hi a va nuam êm!

Zanah duh tâwkin kan mu a, zingah kan tho a, a tui tha tha hmehin chaw kan ei teuh a. Chaw ei khamah hnathawhna hmun panin muang fân raihin kan che chhuak a. Nilenga thut a, tlaia zanriah ei khama TV en paha mutthlûk diar diar hnu-ah hahdam takin khum kan pan leh ngawt thin hi a nuam miah lo a ni ti raw?

Nun nawmna hi chu eng emaw danglam deuh bîkah hian a lang chhuak thin a, kan rilru put hmang hi a pawimawh hle.

Kum 2017 August thla khân ka dar veilam inzawmna ka tina a. Damdawi chi hrang hrang ka ei a, physiotherapy ka la a, ultrasound therapy ka la bawk. August thla tawpah typhoid avangin ka dam lo leh a, ka inenkawl nasa hle. Kum 2018 April thla khan ka mit pahnihin an zai a, rei ngial ka enkawl leh bawk. May thla tawp lamah ka ha ka hnawhtir a, tukin exercise ka laknaah ka tihsuala ka ngal dinglam ka tauh a. Thui ngai lo chiah chiahin a awm a, a thi duh hle a, ka tuam bawk lul mai. Ka ruh a khawih tel avangin ka kal hleithei meuh lo.

Sap ho hi an â mang e kan ti fo tak nângin an lo â lo. Nunna atana hlauhawm khawpa an khawsa thin hi i hmu ve tawh ngei ang a, an â tih loh rual a ni lo. Mahse, nun nawmna an pawh vang lek a lo ni. Khawvel dam chhûng tawi teah hian thil thar hmuh chhuah emaw thil harsa leh khirh tak tak hmachhawn hi a lo nuam ber mai. Nunphung pangngaia nun chawrh chawrh hi zawng a lo hahthlak êm a ni.

Thla 10 chhûng lek khân miten 'vanduaina' an tih fo hi ka tawng nasa hle. Mahse, kei chuan vanduaina ka ti ve lo a, nun hi a nuam a ni ka ti zâwk. Heng harsatna nia lang te hian tumruhna min siam a, nun hlutna min zirtir zâwk si a. Nun pangngai leh tluang purh hi nun hlimawm ber a lo ni hauh lo. Nun kawng bumboh tak hi a lo hlimawm daih zâwk a ni tih ka hriat chhuah phah a ni. Heng harsatna leh natna te hian dam chhûng a daih lo a, a ral ve leh mai dâwn tih ka hriat avangin dawhthei takin ka tuar a ni.

Hmalam hun êng tak leh lang tlang ruak neih ai chuan thim chhah mup mai leh hmuh theih miah loh sut tlang hi a lo nuam daih zawk a nih hi a! Kan rilru put hmang hi positive êm êm phawt mai sela, nun hi chu a hlimawm viau zêl.

No pain, no gain. Don’t give up!

Read more »

Ka khawvel

Thu leh hla lama kan mi lar Zikpuii pa khan ‘Thil nawi hmaih thelh’ tih a ziak a. A thuziakah khan thil ho te te anga kan ngaih, pawimawh êm êm ni si te a târlang a. BBC Earth channel en thin chuan ‘Circle of Life’ tih kha in lo en ve tawh maithei. Kum 80, 90 chuang tawh te kha hlim tak leh hrisel takin an la awm thei tlat. Chu an hriselna leh hlimna thuruk chu tarlan thin a ni.

 

Khawvela hnam dam rei ber nihna hauh mek Hong Kong hian martial art chi khat ‘Tai Chi’ an tih leh steamed food an thatpui hle a. Heng hnam dam rei pakhatna atanga pangana thleng te dam rei chhan chu ‘chaw tha’ a ni.

 

Dam reina chauh kan inzirtir a ni loa, eng chen pawh dam ila hlim taka awm hi a pawimawh êm êm. Khawvel zau puiah hian khawvel hrang hrang a awm leh fo mai. Mi tinin khawvel kan nei. Mizote chuan a huho nun hi kan khawvelah kan chhiar fo. Hei hi a that rualin neuh neuh a tam a, khawvel nuam tak siam reng a har hle.

 

Dam rei, hrisel leh hlim thei êm êm te khawvel hi kan en chuan ‘mahni khawvel’ an din vang a lo ni. Mahni khawvel din nachang kan hriat a, chu khawvelah chuan a tha ber zela nun kan tum a pawimawh hle.

 

Kohhran, khawtlang leh chhungkua hi kan khawvel a nih rualin keimahni puala khawvel din i uar deuh deuh ang u. Kan khawvel erawh a inang kher lo ang. Thenkhat tan chuan thil siam a thiam êm êmna (creativity) kha a khawvel a ni a, chutah chuan a insâwrbing a, thil mawi tak tak a siam chhuak a, a hlim reng ang. Thenkhat chu infiamna kha an khawvel a ni a, chutah chuan a tar thleng pawhin a chêng anga a hlim reng ang.

 

BBC Earth channel-ah khân kum 80+ gym regular taka la kal te, thi la siam keuh keuh peih te, bawng vulh leh ar vulh nuam ti êm êm te an awm. Chu an khawvelah chuan an chêng a, an kut kawih ngei chuan a tihlim thin.

 

Thalai leh nu leh pate pawh keimahni pual bik ‘Ka khawvel’ kan tih theih tur i din theuh ang u. Chu chuan dam reina leh hriselna min pe ang. E-media khawih tlêm ila, a taka thawh chi (a te leh a lian pawh ni se) i uar deuh deuh ang u. Chu chuan hlimna min pe zâwk si a.

Read more »

Mahni infuih

Nu leh pa tel loa awm thei lo fanaute hi rin tur kan neih avangin kan thlamuang sual fo thin. Taima tur chuan fuihtu tha kan mamawh. Kan bula awma kan chauh chang apianga min fuih phûr a, min tichaktute hi kan tan mi pawimawh ber an ni.

Ama'rawhchu, kan chak loh apiang leh kan beidawn apianga kan bula awm reng thei hringfa zingah an awm si lo. Hmuh theih kan bula awm hnai ber chu keimahni bawk hi kan ni.

Rilruin taksa a tihchak a ngai a, taksain rilru a fuih a ngai. Gym-ah hian darthlalang lian pui pui an dah thin. A chhan chu mahni infuih nan a ni. Miin amahah hmasawnna eng nge awm tih ni tin a inen khân a phûr phah sawt thin.

Mahni infuihna tha ber chu darthlalang hi a ni. Kan sam leh make-up te chauh en nan hmang loin mahni infuih nan i hmang thin ang u. Kan beidawn êm êm laiin darthlalangah inen ila, a tûl chuan a ri ngeia tawng chhuakin mahni leh mahni infuih thin ang u. Hei hi thil tangkai leh sâwt tak a ni. Thil tihtum leh hmachhawp kan neih pawhin kan tihhlawhtlin ngei theih nan darthlalang hmaah infuih ila, midang laka thu tiam kher loin mahni chungah ngei thu tiam ila; a nghet a, tihhlawhtlin pawh a awl bîk. Mahni chunga thutiam bawhchhiat hi thil zahthlâk tak a ni. Kan hlawhchham chuan darthlalang hmaa mahni inen pawh thil zahthlâk a ni. Kan hlawhtlin chuan mahni chungah ngei pawh lawmthu kan sawi tur a ni.

Mahni infuih nan darthlalang lo hmang thin la, lo hlawhtling la, lo hlim zel ang che. Mi â nihna a ni lo. Mi fing nihna kailawn rahbi hmasa a ni zâwk si a.

Read more »

Nunna hlut a pawimawh

Chhungkaw rethei tak hi an awm a. Fanu pakhat chauh an nei a, theih tawpin an duat ve a. Sikul a lut ve tan chu an neih zawng zawng sengin an buaipui ta ringawt mai. An hmangaih êm avangin an chan ai zawng zawng an pe thin.

A lo nula a, lehkha a thiam thei mai bakah a felin a taima êm êm a. A zirlaiah a ti tha thei hle thin. A zir chho zel a, medical college-ah seat a hmu ve hlauh mai. A zir man a hautak si, mahse, a nu leh pa chuan a zir chhunzawm zêl theih nan an ei ai takmeuh an pe ta.

A zir chhuah ni a lo thlen chuan a nu leh pa chu an hlim hle a. Nghâkhlel takin an fanu lo haw hun tur chu an thlir ngawih ngawih a. A lo thlen huna an hlim dan tur te an suangtuah a, hun rei tak chhung an hmuh tawh loh avangin an ngai êm êm bawk nen, an awm hle hle thei ta lo. Mawnga hawlh ang maiin a phi sek a, an phûrna chuan a chîm sang hle.

Mahse,

An fanu chu an beisei lo ang takin thi-in a lo haw ta si! A ngaihzawngin a bum avangin a rilru na lutuk chu a lo intihlum ta mai si a. An rilru na lutuk chu awm ngaihna pawh an hre lo. Dam nawmna rêng an hre lo a, dam chhan nei loin an inhre hial a ni.

A nih, tu nge thi zâwk chu?

Min hmangaihtute tân kan nunna hi kan hlut tur a ni; min hmangaih lotute laka beidawng mai loin. Min hmangaihtu chu Isua Krista a ni a, ama tana nung tur kan ni a, min hmangaihna chu kan chhâng lêt tur a ni.

Chhungkaw inhmangaihna tluka hlu a awm lo. Nu leh pa min hmangaihna hi a tluk tur khawvelah a vang viau thin. Kan chhehvel leh ngaihzawngte min hmangaihna aia nu leh pa hmangaihna dah hniam hi thil pawi tak a ni.

Nunna hi a hlu a, a ropui êm êm a ni. Kan hlut lehzual tur a ni. Min hmangaihtute rilru natna siam nan min hmangaih lotute avangin kan nun i tichhe lo hrâm ang u. Min hmangaih lotute avanga kan nun kan tihchhiat hian min hmangaihtute nun a chhe tel thin asin.

Read more »